Δικτατορία, 94 ομάδες, 14 κόκκινες και άλλα τρελά: το Μπραζιλεϊράο του 1979

Στις μέρες μας το πρωτάθλημα Βραζιλίας είναι ένα από τα πιο οργανωμένα στη Νότια Αμερική, αυτό με τις καλύτερες ομάδες στην ήπειρο (δεν είναι τυχαίο το μονοπώλιο στα Κόπα Λιμπερταδόρες), τους περισσότερους καλούς παίκτες και τα περισσότερα χρήματα. Αυτό όμως δεν ήταν πάντα ο κανόνας. Το πρωτάθλημα Βραζιλίας είναι σχετικά νέο σε σύγκριση με τις άλλες χώρες. Όχι γιατί οι Βραζιλιάνοι δεν έπαιζαν ποδόσφαιρο ή δεν τους άρεσε (θα ήταν ιεροσυλία να το σκεφτεί κάποιος αυτό), αλλά γιατί υπήρχαν πρακτικά προβλήματα. Μια τόσο μεγάλη χώρα, χωρίς σημαντικές υποδομές για δεκαετίες και με μια γεωγραφία ιδιαίτερη, δεν μπορούσε να υποστηρίξει ταξίδια ομάδων με ευκολία.

Παρότι ποδόσφαιρο παιζόταν στη χώρα από τον 19ο αιώνα και παρότι υπήρχαν διάφορα τουρνουά από ομάδες διαφορετικών περιοχών, ουσιαστικά το πρώτο πρωτάθλημα Βραζιλίας έγινε το 1959. Παρότι το όνομά του ήταν Κύπελλο Βραζιλίας, ήταν ο θεσμός που στην πορεία μετατράπηκε σε πρωτάθλημα. Ένας ακόμα λόγος που έγινε αυτό, ήταν ότι με τη δημιουργία του Κόπα Λιμπερταδόρες, θα έπρεπε να υπάρχει ένας δίκαιος τρόπος για τις ομάδες που θα εκπροσωπούσαν τη Βραζιλία, ώστε να μην προέρχονται μόνο από το Ρίο και το Σάο Πάουλο. Το Κύπελλο Βραζιλίας του 1959, παρότι όπως είπαμε θεωρείται σήμερα ως πρωτάθλημα, ήταν όντως ένα κύπελλο. Οι 16 νικητές των πολιτειακών πρωταθλημάτων πήραν μέρος και η Μπαΐα ήταν η μεγάλη νικήτρια. Θεωρείται όμως η 2η πρωταθλήτρια χρονικά, καθώς ως πρώτο πρωτάθλημα έχει αναγνωριστεί το Τουρνουά των Πρωταθλητών του 1937 (με σχετικά παρόμοιο τρόπο διεξαγωγής). Πέρα από αυτούς τους θεσμούς, υπάρχουν αρκετά κύπελλα με ομάδες του Ρίο ντε Τζανέιρο και του Σάο Πάουλο, που ναι μεν έχουν αρκετές από τις μεγαλύτερες ομάδες της χώρας, αλλά δεν εκπροσωπούν ολόκληρη την αχανή Βραζιλία.

Ο στρατηγός Ζοάο Μπαπτίστα ντε Ολιβέιρα Φιγκεϊρέδο. Ο τελευταίος Πρόεδρος της Βραζιλίας που ήταν μέλος του στρατιωτικού καθεστώτος της χώρας. Και φυσικά ο πρόεδρος που συνδύασε το όνομά του με το έκτρωμα του πρωταθλήματος του 1979.

Το πρωτάθλημα άλλαξε όνομα από τότε αρκετές φορές, μαζί και τρόπο διεξαγωγής. Δεν έχει νόημα να το αναλύσουμε παραπάνω, θα ασχοληθούμε με το σημερινό μας θέμα. Το παγκόσμιο φαινόμενο που ήταν το πρωτάθλημα Βραζιλίας του 1979. Εκείνα τα χρόνια ονομαζόταν Κόπα Μπραζίλ και το διοργάνωνε η CBD, η Αθλητική Ομοσπονδία της Βραζιλίας (κρατήστε το αυτό για τη συνέχεια). Με το στρατιωτικό καθεστώς της Βραζιλίας να θέλει να καλοπιάσει τον λαό, γινόταν κάθε προσπάθεια ώστε να ανοίξει το πρωτάθλημα σε περισσότερα μέρη της χώρας. Πώς φτιάχνεις πανεπιστήμια και στρατόπεδα στην επαρχία. Ε, κάπως έτσι σκέφτηκαν οι Βραζιλιάνοι, απλά με το ποδόσφαιρο. Υπήρχε μάλιστα η φράση τότε που έλεγε «Όπου που το ΑRENA (το κόμμα πίσω από τη δικτατορία) δεν πάει καλά σε ένα μέρος, βάζουμε μια ομάδα του στο εθνικό πρωτάθλημα. Όπου που πάει καλά, προσθέτουμε ακόμα μία». Ιθύνων νους ο φυτευτός ηγέτης της Ομοσπονδίας Αθλητισμού, μέλος του κόμματος ARENA και ναύαρχος, Ελένο Νούνες. Ο ναυαρχούκος δεν μπορούσε να πει όχι στα αιτήματα των τοπικών ηγετών και έτσι το μαγείρεμα του ξέφυγε. Το αποτέλεσμα; Από εκεί που το πρωτάθλημα του 1971 είχε 20 ομάδες, φτάσαμε στο σημείο το πρωτάθλημα του 1979 να παιχτεί με… 94 ομάδες. Ναι, καλά διαβάσατε.

Φαντάσου να σου πέσει ερώτηση σε τηλεπαιχνίδι: “Πες μας τις ομάδες του πρωταθλήματος 1979 της Βραζιλίας”

Ογδόντα ομάδες μπήκαν στην 1η φάση, με 8 γκρουπ των 10, παίζοντας έναν γύρο όλοι με όλους. Αλλά ακόμα και εκεί είχαμε παράνοια. Σε δυο από τα δέκα γκρουπ πήγαν πιο “δυνατές” ομάδες. Σε αυτά τα γκρουπ προκρίνονταν οι 8 στις 10, ενώ στα υπόλοιπα οι τέσσερις καλύτερες. Στη 2η φάση, οι ομάδες θα γίνονται 44 ομάδες καθώς μαζί με όσες προκρίθηκαν, θα είχαμε και 12 ομάδες από Ρίο και Σάο Πάουλο, φτιάχνοντας αυτή τη φορά 7 ομίλους των 8 ομάδων. Δυο ομάδες από κάθε όμιλό θα έπαιρναν την πρόκριση και στις 14 αυτές θα έμπαιναν η πρώτη και η δεύτερη του πρωταθλήματος 1978 (Γκουαρανί και Παλμέιρας). Και αν πείτε με το φτωχό σας μυαλό “α, 16, θα αρχίσουν τα νοκ άουτ”, κάνετε λάθος. Όμιλοι εκ νέου και οι τέσσερις πρώτοι στα ημιτελικά. Από εκεί και πέρα ημιτελικά και τελικός με δύο αγώνες.

Συνολικά παίχτηκαν 581 αγώνες γιατί φυσικά τίποτα δεν κύλισε ομαλά. Τα προβλήματα ξεκίνησαν από νωρίς. Τέσσερα κλαμπ από το Σάο Πάουλο ζήτησαν να μπουν στην τρίτη φάση και όχι στη 2η. Κορίνθιανς, Πορτουγκέζα, Σάο Πάουλο και Σάντος κατέθεσαν το αίτημά τους γιατί στις ημερομηνίες της 2ης φάσης είχαν αγώνες για το κύπελλο Ρίο-Σάο Πάουλο, το οποίο θεωρούσαν πολύ σημαντικό. Έτσι, πρότειναν να μπουν απευθείας στην 3η φάση, αλλά το αίτημα απορρίφθηκε. Τότε είπαν: «Ε, έτσι είστε; Κι εμείς αποχωρούμε». Και όντως αυτές οι ομάδες δεν κατέβηκαν ΚΑΘΟΛΟΥ στο πρωτάθλημα. Αλλά η Χούντα πιθανότητα θα σκέφτηκε «ας είναι καλά το μοναστήρι» και «ομάδες υπάρχουν». Και πράγματι, τη θέση των τεσσάρων… αντιφρονούντων πήραν οι τέσσερις καλύτερες ομάδες της προηγούμενης φάσης που δεν προκρίθηκαν.

Αλλά δεν ήταν μόνο οι ομάδες που δεν κατέβηκαν. Ήταν και άλλες που αποχώρησαν. Η Ατλέτικο Μινέιρο, το έκανε στην 3η φάση (!!), καθώς με βάση το πρόγραμμα που φτιάχτηκε δεν θα έπαιζε κανένα ματς εντός έδρας (!!). Έτσι έπαιξε σε ουδέτερο με την Κρουζέιρο, ήρθε ισοπαλία και στη συνέχεια αποχώρησε ως ένδειξη διαμαρτυρίας. Το εντυπωσιακό είναι ότι οι άλλες δυο ομάδες του ομίλου πήραν τα ματς με τη Μινέιρο άνευ αγώνα, ενώ η ισοπαλία της Κρουζέιρο μέτρησε κανονικά. Το αποτέλεσμα ήταν η Ατλέτικο Μινέιρο να αποχωρήσει και η Κρουζέιρο να αποκλειστεί εξαιτίας του μοναδικού αγώνα απέναντί της που κρίθηκε στο γήπεδο. Όπως φαντάζεται κανείς, με 94 ομάδες το επίπεδο δεν ήταν καθόλου ισορροπημένο. Σε πολλά ματς τα σκορ ήταν μεγάλα (με συχνές 6αρες, 7αρες και 8αρες), ενώ όπως ήταν αναμενόμενο, όταν βάζεις κάθε καρυδιάς καρύδι στο πρωτάθλημα, μην περιμένεις να γίνεται χαμός στα γήπεδα. Ο μέσος όρος που αναφέρεται ήταν μόλις 9.000 θεατές. Υπήρχαν φολκλορικές ομάδες από μέρη άγνωστα ακόμα και για τους ίδιους τους Βραζιλιάνους που έψαχναν να δουν πού παίζει η ομάδα τους.

Ο τελικός του 1979. Η Ιντερνασιονάλ θεωρείται η μοναδική αήττητη πρωταθλήτρια Βραζιλίας.

Για να μη μιλήσουμε για το πόσο δίκαιο ήταν το σύστημα με τις ομάδες να παίζουν εντελώς διαφορετικό αριθμό αγώνων. Οι Παλμέιρας και Γκουαρανί που αναφέραμε προηγουμένως, θα μπορούσαν να κατακτήσουν το πρωτάθλημα παίζοντας μόλις 7 αγώνες. Αντίθετα, η Ιντερνασιονάλ που βγήκε πρωταθλήτρια το έκανε παίζοντας 23 ματς. Κατάφερε όμως κάτι μοναδικό, να γίνει η πρώτη ομάδα στη Βραζιλία που κατέκτησε αήττητη το πρωτάθλημα, με ρεκόρ 17-6-0. Κάτι που δεν έχει ξαναγίνει μέχρι τις ημέρες μας (και φαντάζει ιδιαίτερα δύσκολο πλέον). Το εντυπωσιακό είναι ότι παρά αυτό το περίεργο σύστημα είχαμε και τελική βαθμολογία. Κάτι ακόμα πιο τρομερό καθώς οι ομάδες είχαν παίξει διαφορετικό αριθμό αγώνων. Αλλά μην σας νοιάζει, δεν μπήκε σε κίνδυνο κανείς. Δεν είχε καμία σημασία επί της ουσίας. 94 ομάδες, 0 υποβιβασμοί, όλοι χαρούμενοι.

Για να τραβήξουμε ένα ρημάδι screenshot έπρεπε να πάμε στο 30% στο ζουμ…
Μη στενοχωριέστε αν δεν βλέπετε τα γράμματα. Η παρανοϊκή βαθμολογία 94 ομάδων.

Δεν ήταν όμως αυτό το μοναδικό ρεκόρ. Στο ματς της Γκοϊάς με την Κρουζέιρο είχαμε ξύλο για να χορτάσει ο κοσμάκης. Οι παίκτης ήρθαν στα χέρια, ο διαιτητής έδειξε από 7 κόκκινες σε κάθε ομάδα και με το σύνολο στο 14, το παιχνίδι διακόπηκε οριστικά με το σκορ στο 3-1. Μια ακόμα πρωτοπορία του πρωταθλήματος του 1979 και ένα ρεκόρ που άντεξε για πολλά χρόνια μέχρι να σπάσει. Όπως είναι φυσικό δε, όταν αργότερα ξέσπασε ένα σκάνδαλο με στημένους αγώνες το 1982, αποκαλύφθηκε ότι και το 1979 πολλά ματς είχαν κανονιστεί ανάμεσα σε ομάδες και παίκτες. Τέλος, ακόμα ένα σπάνιο φαινόμενο ήταν ότι το πρωτάθλημα ξεκίνησε με άλλη διοργανώτρια αρχή και ολοκληρώθηκε με άλλη. Βλέπετε, η CBD (που αναφέραμε πιο πριν) διαλύθηκε λίγο αφότου ξεκίνησε το πρωτάθλημα, αφού σύμφωνα με τη FIFA έπρεπε να υπάρχει ξεχωριστή ποδοσφαιρική ομοσπονδία για κάθε χώρα και κάπως έτσι δημιουργήθηκε μια νέα οντότητα, η CBF που υπάρχει μέχρι και σήμερα. Ο “ναύαρχος με τις πιτζάμες” όπως λεγόταν ο Νούνες γιατί εμφανιζόταν με τα πολιτικά και δεν είχε μεγάλη σχέση με τα καράβια, έγινε αρχικά και εκεί πρόεδρος. Σιγά σιγά όμως η Ομοσπονδία έγινε πιο σοβαρή και τουλάχιστον από την επόμενη σεζόν έβαλε μυαλό. Το έκτρωμα των 94 ομάδων δεν επαναλήφθηκε, παρά τις ανάγκες των… τοπικών κοινωνιών.

Οι παραδοσιακές ομάδες της χώρας πίεσαν για να σταματήσει αυτό το πανηγυράκι και πράγματι έγιναν σοβαρές αλλαγές. Όχι ότι το σύστημα του 1980 δεν ήταν κομματάκι παρανοϊκό, αλλά τουλάχιστον οι ομάδες μειώθηκαν στις 44. Κάπως έτσι ξεκίνησε και η κυριαρχία της Φλαμένγκο του Ζίκο. Αρκετά χρόνια μετά, όπως είπαμε και στην αρχή, το βραζιλιάνικο πρωτάθλημα δεν έχει καμία σχέση με το παρελθόν. 20 ομάδες, 2 γύροι, όλοι με όλους, παικταράδες και πολλοί θρυλικοί σύλλογοι που υποβιβάζονται χωρίς δεύτερη σκέψη. Τη στιγμή που γράφεται το κείμενο η Σάντος είναι κάτω από τη γραμμή του υποβιβασμού και σε απόσταση μόλις ενός βαθμού είναι τεράστιες ομάδες όπως η Ιντερνασιονάλ, η Κορίνθιανς, η Γκρέμιο και η Κρουζέιρο.