Το παιδί από το Μπρίνε και η σημασία του να έχεις ένα χώρο να παίζεις

Στο δεύτερο μισό των 90s το νορβηγικό ποδόσφαιρο έζησε μια σύντομη χρυσή εποχή. Η εθνική προκρίθηκε σε δυο συνεχόμενα Μουντιάλ (τα προηγούμενα 60 χρόνια είχε δώσει το παρών μόνο σε ένα) ενώ το 2000 συμμετείχε στο Euro για πρώτη φορά στην ιστορία της. Όπως συμβαίνει συνήθως στη ζωή, τα χαρούμενα χρόνια δεν κράτησαν πολύ. Από την αρχή των 00s η Νορβηγία επέστρεψε στην αφάνεια και έμεινε εκτός όλων των επόμενων μεγάλων τουρνουά.

Εκείνη την εποχή η Νορβηγική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία έθεσε ως προτεραιότητα τον εκσυγχρονισμό των υποδομών. Μέχρι τότε το ποδόσφαιρο στη χώρα παιζόταν σχεδόν αποκλειστικά σε ανοιχτά γήπεδα. Αυτό σήμαινε πως αν το γήπεδο είχε φυσικό χόρτο, μπορούσες να παίξεις μόνο από τα τέλη της άνοιξης έως τις αρχές του φθινοπώρου. Πολλά από αυτά είχαν χαλίκι ή χώμα και εκεί η δύναμη κυριαρχούσε (ειδικά σε παγωμένες επιφάνειες). Το αποτέλεσμα ήταν να καθιερωθεί στη συνείδηση όλων ότι ο Νορβηγός ποδοσφαιριστής είναι συνήθως «ξυλοκόπος». Ψηλά, δυνατά, αθλητικά παιδιά που με την μπάλα στα πόδια συχνά τα έβρισκαν μπαστούνια.

Η ομοσπονδία επωφελήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την ανάπτυξη της τεχνολογίας του τεχνητού χλοοτάπητα που συντελέστηκε εκείνη την εποχή και ξεκίνησε μια μαζική προσπάθεια δημιουργίας νέων συνθετικών γηπέδων. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του 2023 από το Νορβηγικό Υπουργείο Περιβάλλοντος σήμερα η χώρα διαθέτει σχεδόν 2.000 γήπεδα τεχνητού χλοοτάπητα, αρκετά από αυτά κλειστά. Η υλοποίηση ενός τόσο μεγαλεπήβολου σχεδίου φυσικά απαιτούσε μια περιουσία αλλά ένα μεγάλο μέρος της χρηματοδότησης προήλθε από τα έσοδα από τα κρατικά τυχερά παιχνίδια.

Μεγάλες πόλεις, κωμοπόλεις αλλά και χωριά απέκτησαν το δικό τους σύγχρονο γήπεδο με χλοοτάπητα που δεν επηρεάζεται από τον δύσκολο νορβηγικό καιρό. Επιπρόσθετα, στις περισσότερες περιπτώσεις τα γήπεδα αυτά έμεναν ανοιχτά όλη τη μέρα. Αυτό σήμαινε ότι εκτός από τις ώρες των προπονήσεων είχες ανά πάσα στιγμή τη δυνατότητα να παίξεις μπάλα με τους φίλους σου ακόμα και τον χειμώνα, πολλές φορές σε κλειστά και προστατευμένα γήπεδα.

Μετά το κομμάτι των υποδομών, ο επόμενος στόχος ήταν το έμψυχο δυναμικό. Μέσα στα επόμενα χρόνια υλοποιήθηκε ένα ακόμα πρότζεκτ που είχε στόχο να βοηθήσει όλο και περισσότερους προπονητές ακαδημιών να αποκτήσουν διπλώματα UEFA C και UEFA B. Η ομοσπονδία επιδοτούσε όσους ήθελαν να δώσουν εξετάσεις και κάπως έτσι σήμερα η Νορβηγία έχει έναν από τους υψηλότερους δείκτες προπονητών με δίπλωμα UEFA ανά κάτοικο στην Ευρώπη. Ακόμα και μικρές ομάδες σε απομακρυσμένα μέρη απέκτησαν έναν προπονητή με την κατάρτιση που απαιτείται για να δουλέψεις με μικρά παιδιά.

Την ίδια πάνω-κάτω εποχή που η Νορβηγία προσπαθούσε αργά αλλά σταθερά να αλλάξει την ποδοσφαιρική ταυτότητα της ξεκινώντας από τη βάση της ποδοσφαιρικής πυραμίδας, εμφανιζόταν σε μια μικρή πόλη 13.000 κατοίκων στα νότια της χώρας ένα παιδί ονόματι Έρλινγκ Χάαλαντ. Όντας παιδί του ποδοσφαιριστή της Λιντς Αλφ Χάαλαντ, είχε γεννηθεί στην Αγγλία την εποχή που ο πατέρας του αγωνιζόταν εκεί. Το 2003, σε ηλικία 3 ετών, η οικογένεια επέστρεψε στο Μπρίνε και ο Έρλινγκ έκανε τα πρώτα του ποδοσφαιρικά βήματα εκεί.

Χάρη στις επενδύσεις που προαναφέραμε το Μπρίνε είχε πρόσφατα αποκτήσει επιτέλους ένα σύγχρονο κλειστό γήπεδο που έδινε τη δυνατότητα στα παιδιά της περιοχής να παίζουν απρόσκοπτα μπάλα όλο το χρόνο. Ο μικρός Έρλινγκ εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο αυτή την «πολυτέλεια», για τα δεδομένα της Νορβηγίας, και πέρασε ένα μεγάλο μέρος της παιδικής του ηλικίας εκεί μέσα. Σε μια πρόσφατη επίσκεψη του στην πόλη επέστρεψε στο κλειστό αυτό γήπεδο, μίλησε στα παιδιά που έπαιζαν εκεί και αποκάλυψε ότι “αυτό το μέρος σημαίνει πολλά για μένα. Αυτό με έκανε τον παίκτη αλλά και τον άνθρωπο που είμαι σήμερα”.

Σε μια σχετική μελέτη του Πανεπιστημίου του Άγκντερ ο ερευνητής Μάρτιν Έρικσταντ επισημαίνει ότι η “ελεύθερη πρόσβαση σε τέτοιες εγκαταστάσεις λειτούργησε ως αλάνα” και έδωσε τη δυνατότητα στα παιδιά να βελτιωθούν και να αναπτύξουν διαφορετικές ποδοσφαιρικές ικανότητες από αυτές που αποκτούσαν στις οργανωμένες προπονήσεις των ακαδημιών που τότε έκαναν, στην καλύτερη, δυο προπονήσεις την εβδομάδα. Η έρευνα του Έρικσταντ επικεντρώθηκε στο Μπρίνε και στο πώς οι αλλαγές που συντελέστηκαν εκείνη την εποχή βοήθησαν τα παιδιά της περιοχής να αναπτυχθούν ποδοσφαιρικά.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της η φιλοσοφία που ακολουθήθηκε με τις νέες εγκαταστάσεις, τους καταρτισμένους προπονητές αλλά και την καθιέρωση μιας εθνικής λίστας κανόνων που σε κάποιο σημείο λένε ότι “κανένα παιδί δεν πρέπει να απορρίπτεται σε μικρή ηλικία. Οι προπονητές οφείλουν να περιμένουν μέχρι το παιδί να φτάσει τα 15 ώστε να μην χάνονται ταλέντα που πιθανόν εξελίσσονται πιο αργά από τα υπόλοιπα”. Τα 40 παιδιά της γενιάς του Χάαλαντ που μεγάλωσαν μαζί στο Μπρίνε συνέχισαν να παίζουν μαζί ως τα μέσα της εφηβείας. Χάρη σε έναν άλλον από τους κανόνες που θεσμοθετήθηκαν, οι προπονητές όφειλαν να χρησιμοποιούν στις κατηγορίες τζούνιορ και προπαιδικού όλα τα παιδιά στα παιχνίδια και να μην επικεντρώνονται στο τελικό σκορ. “Κανένας παίκτης δεν καθόταν στον πάγκο σε όλο το ματς. Ακόμα και ο Χάαλαντ καθόταν στον πάγκο για να παίξουν οι άλλοι. Έτσι τα παιδιά μάθαιναν ότι υπάρχει χώρος για όλους” σημειώνει ο ερευνητής.

Κανένας βέβαια δεν μπορεί να πει με σιγουριά σε τι ποσοστό βοηθήθηκαν τα παιδιά από αυτές τις αλλαγές. Αυτή είναι μια πολύ σύνθετη συζήτηση με αμέτρητες παραμέτρους. Το πιθανότερο είναι ότι τα πραγματικά σπουδαία ταλέντα θα έβρισκαν τρόπο να αναδειχθούν ακόμα και με χειρότερες συνθήκες. Ίσως όμως και όχι. Εκτός από την περίπτωση του Μπρίνε, μια τέτοια εξέλιξη συναντάμε και σε πολλά άλλα μέρη της χώρας. Όταν ο Μάρτιν Όντεγκαρντ ήταν 6 ετών το γήπεδο της περιοχής του στην πόλη Ντράμεν, που ως τότε είχε χαλίκι, ανακατασκευάστηκε και για πρώτη φορά τα παιδιά έπαιξαν σε συνθετικό χλοοτάπητα. Αρκετοί από τους σημερινούς Νορβηγούς διεθνείς έχουν μια παρόμοια ιστορία. Τυχαία ή όχι από εκείνη τη φουρνιά των παιδιών του Μπρίνε που αποτέλεσαν τη βάση της έρευνας του Έρικσταντ τα 6 από τα 40 έγιναν εν τέλει επαγγελματίες ποδοσφαιριστές. Ένα πολύ μεγάλο ποσοστό για παιδιά που ξεκινούν από την κατηγορία τζούνιορ μιας τόσο μικρής πόλης. Ένα από αυτά έγινε κάτι παραπάνω…

O Χάαλαντ έφυγε από το Μπρίνε το 2017, σε ηλικία 17 ετών. Το απίστευτο είναι ότι έφυγε χωρίς να προλάβει να βάλει γκολ με την πρώτη ομάδα της Μπρίνε! Όταν έκλεισε η μεταγραφή του στη Μόλντε είχε ολοκληρώσει μια σεζόν στη 2η κατηγορία της Νορβηγίας με 16 συμμετοχές και 0 τέρματα. Οι άνθρωποι της Μόλντε όμως πίστεψαν στις δυνατότητες του και δικαιώθηκαν πανηγυρικά. Στις δυο σεζόν που έπαιξε εκεί βρήκε δίχτυα 20 φορές και τα γκολ αυτά του άνοιξαν το δρόμο για να φύγει στη συνέχεια και εκτός Νορβηγίας, να κάνει άκρως επιτυχημένα περάσματα από τρεις χώρες και να τον μάθει όλος ο πλανήτης.

Η σχέση του με τη Νορβηγία πάντως παραμένει πολύ στενή. Και δεν μιλάμε μόνο για τις αμέτρητες, ελαφρώς γραφικές, φωτογραφίες του που τον δείχνουν να απολαμβάνει τη φύση της περιοχής που μεγάλωσε σαν ένας απλός, ντόπιος αγρότης που καβαλάει το τρακτέρ του και πηγαίνει στα χωράφια. Ούτε για την είδηση που έκανε το γύρο του κόσμου πρόσφατα και λέει ότι πριν λίγο καιρό έδωσε περισσότερα από 100.000 ευρώ (ποσό ρεκόρ για βιβλίο στη Νορβηγία) για να αγοράσει ένα σπάνιο βιβλίο για τους Βίκινγκς, το οποίο και δώρισε στη γενέτειρα του προκειμένου να εκτεθεί μόνιμα στη δημόσια βιβλιοθήκη ώστε να έχουν πρόσβαση όλοι οι κάτοικοι της περιοχής. Μιλάμε και για την παρουσία του με τη φανέλα της εθνικής. Τα στατιστικά του με την Νορβηγία είναι σχεδόν εξωπραγματικά. Τα 62 γκολ σε 54 μόνο συμμετοχές με μια ομάδα του επιπέδου της Νορβηγίας είναι επίδοση που σχεδόν αψηφάει τη λογική.

Ακόμα κι έτσι, μέχρι πρόσφατα οι επικριτές του στέκονταν στο ότι τα γκολ του μπήκαν κυρίως σε αγώνες προκριματικών ή σε φιλικά και ότι η αποτυχία της Νορβηγίας να πάει σε έστω ένα μεγάλο τουρνουά όλα αυτά τα χρόνια αμαυρώνει και τα ατομικά ρεκόρ του ηγέτη της. Όλα αυτά μέχρι που η Νορβηγία έκανε μια τρομερή πορεία στα προκριματικά του Μουντιάλ με τον επιθετικό της να σμπαραλιάζει όποια άμυνα βρέθηκε μπροστά του. Με 16 γκολ δεν ήταν απλά πρώτος σκόρερ σε όλα τα ευρωπαϊκά προκριματικά. Είχε και νταμπλ σκορ σε σχέση με τους επόμενους που έμειναν στα 8.

Το Παγκόσμιο Κύπελλο έφτασε, η Νορβηγία επιβεβαίωσε πως είναι σε ανοδική πορεία και αυτές τις μέρες ετοιμάζεται για το μεγαλύτερο ματς της ιστορίας της ως τώρα: Έναν προημιτελικό απέναντι στην Αγγλία. Το έργο της φυσικά και δεν θα είναι εύκολο, καθώς το φαβορί είναι οι Άγγλοι, αλλά όταν στην επίθεση έχεις ένας «τέρας» σαν τον Χάαλαντ που έχει σκοράρει και στα 14 τελευταία παιχνίδια του (εκτός φιλικών) με την εθνική και στην πρώτη του παρουσία σε μεγάλο τουρνουά έχει ήδη καταγράψει 7 γκολ τότε κανένας δεν μπορεί να μην σε υπολογίζει.