Η εθνική του Εκουαδόρ γεννήθηκε στις γειτονιές του περιθωρίου

Στις αρχές του 16ου αιώνα κάπου στη δυτική Αφρική (πιθανότερα στο Πράσινο Ακρωτήριο) ένα 10χρονο παιδί πέφτει στα χέρια ευρωπαίων δουλέμπορων. Αυτοί το μεταφέρουν μαζί με άλλους σκλάβους στην Ισπανία και εκεί σε ένα σκλαβοπάζαρο μια εύρωστη οικογένεια της περιοχής, οι Ιγιέσκας, αποφασίζουν να δαπανήσουν κάποια χρήματα για να το προσθέσουν στο υπηρετικό προσωπικό τους. Στο σπιτικό των Ιγιέσκας το πιτσιρίκι θα μετονομαστεί σε Αλόνσο δε Ιγιέσκας και θα περάσει τα χρόνια της εφηβείας του υπηρετώντας αναγκαστικά τους «αφέντες» του.

Κάπου στα 25 του η οικογένεια θα τον πάρει μαζί σε ένα ταξίδι που θα κάνει στην Αμερική για επιχειρηματικούς λόγους. Στο διάστημα της παρουσίας του εκεί, θα βρεθεί το 1553 σε ένα καράβι με άλλους σκλάβους από την Αφρική που μεταφέρονταν από τον Παναμά στο Περού. Λόγω ισχυρών ρευμάτων και κακοκαιρίας όμως το πλοίο θα προσαράξει και θα ναυαγήσει στα νερά της περιοχής που σήμερα βρίσκεται το Εκουαδόρ. Μέσα στον πανικό που επικρατεί μετά το ναυάγιο οι σκλάβοι θα βρουν την ευκαιρία να αποδράσουν, τρέχοντας προς το δάσος που βρισκόταν δίπλα ακριβώς στην παραλία. Ο Αλόνσο δε Ιγιέσκας, που είχε διδαχθεί ισπανικά αλλά και πολεμικές τέχνες, θα αναλάβει σύντομα ρόλο ηγέτη, θα οργανώσει τους σκλάβους, θα κάνει στρατηγικές συμμαχίες με τους ντόπιους ιθαγενείς και θα γίνει το απόλυτο αφεντικό στην περιοχή. Όσες προσπάθειες θα κάνουν τα επόμενα χρόνια οι Ισπανοί κατακτητές να συλλάβουν τους δραπέτες και να ανακαταλάβουν την περιοχή θα πέσουν στο κενό, αφού ο Ιγιέσκας θα αποδειχτεί ιδανικός αρχηγός και σε συνθήκες πολέμου.

Η επιλογή του Ιγιέσκας να ενωθεί με τις ντόπιες φυλές των ιθαγενών έπαιξε σημαντικό ρόλο στο να προκύψει μια νέα γενιά που στην ουσία αποτελούσε μείξη ιθαγενών και Αφρικανών, που έγιναν γνωστοί ως «Zambos». Αυτοί κυριάρχησαν στην περιοχή που αργότερα θα ονομαζόταν Εσμεράλδας. Χάρη σε εκείνο το ναυάγιο και τις ηγετικές ικανότητες του Ιγιέσκας η επαρχία Εσμεράλδας έγινε το καταφύγιο αρκετών Αφρικανών σλάβων που κατάφερναν να ξεφύγουν από τους διώκτες τους. Έστω και πολύ καθυστερημένα, το 1997, το κοινοβούλιο του Εκουαδόρ τον αναγνώρισε επίσημα ως εθνικό ήρωα.

Τι σχέση έχουν όμως όλα αυτά με το ποδόσφαιρο; Αυτές τις μέρες η εθνική ομάδα του Εκουαδόρ βρίσκεται στο προσκήνιο καθώς μετά τη μεγάλη νίκη της επί της Γερμανίας εξασφάλισε την πρόκριση της στα νοκ άουτ του Μουντιάλ, εκεί όπου θα αντιμετωπίσει το Μεξικό. Ένα 38% των ποδοσφαιριστών που βρίσκονται στην αποστολή της εθνικής και ένα 45-50% αυτών που συνήθως επιλέγονται για τη βασική ενδεκάδα προέρχονται από την Εσμεράλδας. Αυτό το νούμερο από μόνο του δεν λέει και πάρα πολλά αν δεν ξέρεις τα πληθυσμιακά μεγέθη. Αν όμως το συνδυάσεις με την πληροφορία ότι στην Εσμεράλδας ζει μόνο το 3,3% του πληθυσμού του Εκουαδόρ αντιλαμβάνεσαι ότι εδώ συμβαίνει κάτι πολύ αξιοπερίεργο. Κι αυτό δεν είναι τωρινό φαινόμενο. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας El Comercio, από τους 516 παίκτες που φόρεσαν τη φανέλα του Εκουαδόρ από το 2000 έως το 2021, οι 158 κατάγονταν από την Εσμεράλδας!

Τα νούμερα είναι εντυπωσιακά. Πώς γίνεται μια περιοχή με τόσο λίγο κόσμο να αποτελεί τη βασική πηγή ταλέντων μιας ολόκληρης χώρας; Τι έχει η Εσμεράλδας που την καθιστά μηχανή παραγωγής ποιοτικών ποδοσφαιριστών; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι ακόμα πιο σοκαριστική. Η Εσμεράλδας δεν έχει στην ουσία τίποτα. Παρ’ ότι εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο крατικό διυλιστήριο της χώρας η ίδια είναι μια από τις πιο φτωχές περιοχές του Εκουαδόρ. Ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού της ζει σε συνθήκες ακραίας φτώχειας και στερείται βασικών δημόσιων αγαθών, όπως η επαρκής υγειονομική περίθαλψη, το πόσιμο νερό και η αποχέτευση.

Σε ένα τέτοιο ξεχασμένο από την υπόλοιπη χώρα περιβάλλον οι συμμορίες κάνουν αναπόφευκτα κουμάντο και πολλά παιδιά παρατάνε το σχολείο από μικρή ηλικία, είτε για να δουλέψουν και να βοηθήσουν τους γονείς τους, είτε γιατί δεν υπάρχουν τα χρήματα ούτε για τα εισιτηρίων των λεωφορείων. Οι διακοπές ρεύματος δεν είναι σπάνιο φαινόμενο ενώ στις περιπτώσεις που η περιοχή αντιμετωπίζει κάποια φυσική καταστροφή (υπάρχουν αρκετά τέτοια παραδείγματα τα τελευταία χρόνια με πλημμύρες, κατολισθήσεις και σεισμούς) η επούλωση των «πληγών» από την κυβέρνηση είναι από ανεπαρκής έως μηδενική.

Ουσιαστικά η Εσμεράλδας είναι ένα παραμελημένο μέρος για λόγους που, σύμφωνα με πολλούς, σχετίζονται και με τον κοινωνικό ρατσισμό. Η συγκεκριμένη επαρχία έχει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αφρο-εκουατοριανών στη χώρα. Ενώ σε όλο το Εκουαδόρ μόλις το 7% έχει αφρικανική καταγωγή, στην Εσμεράλδας το ποσοστό εκτοξεύεται στο 50%. Αυτοί οι απόγονοι του Αλόνσο δε Ιγιέσκας και των υπολοίπων σκλάβων που εγκαταστάθηκαν εκεί πέντε αιώνες πριν τροφοδοτούν εδώ και αρκετά χρόνια την εθνική ομάδα με παίκτες που κάνουν τη διαφορά και έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στο να δώσει το παρών η εθνική στα πέντε από τα εφτά Μουντιάλ από το 2002 και μετά.

Πιτσιρίκια που μεγάλωσαν παίζοντας στο δρόμο σε συνθήκες εξαθλίωσης και φτώχειας έγιναν η ραχοκοκαλιά μιας ομάδας που για δεκαετίες στηριζόταν μόνο στους παίκτες των μεγάλων ομάδων από τα μεγάλα αστικά κέντρα. Αν δεν έπαιζες εκεί, δεν υπήρχε ποτέ περίπτωση να δεις το όνομα σου στις κλήσεις της εθνικής. Για να αλλάξει εκείνο το παγιωμένο, μη-αξιοκρατικό σύστημα έπρεπε να αναλάβει την εθνική στα τέλη των 80s ένας Γιουγκοσλάβος. Ο Ντούσαν Ντράσκοβιτς κατάλαβε γρήγορα ότι στη φτωχή επαρχία υπάρχει περισσότερο ταλέντο από αυτό που είχε στα χέρια του ήδη, γι’ αυτό πήρε το Fiat του και για μήνες γύρισε όλο το Εκουαδόρ ψάχνοντας για παίκτες που μπορούν να κάνουν τη διαφορά σε μια εθνική που ως τότε δεν είχε προκριθεί ποτέ σε Παγκόσμιο Κύπελλο.

Αυτός ήταν ο πρώτος που ανακάλυψε το «χρυσό κοίτασμα» στην Εσμεράλδας. Ο Ντράσκοβιτς αποχώρησε από τον πάγκο το 1993 αλλά η αλλαγή φιλοσοφίας που καθιέρωσε έφερε αποτέλεσμα τα επόμενα χρόνια. Τα περιθωριοποιημένα παιδιά της Εσμεράλδας βγήκαν στην επιφάνεια, παρ’ ότι η περιοχή δεν έχει αυτή τη στιγμή ούτε μια ομάδα στην πρώτη κατηγορία της χώρας! Για την ακρίβεια, οι ποδοσφαιρικές υποδομές της παραμένουν τόσο προβληματικές που οι περισσότεροι σύλλογοι της περιοχής συστεγάζονται σε 3-4 γήπεδα.

Κι όμως, από αυτό το μέρος συνεχίζουν να βγαίνουν συνεχώς νέα ταλέντα. Ο αμυντικός Γουίλιαμ Πάτσο, δις πρωταθλητής Ευρώπης με την Παρί, είναι ένα από αυτά. Ο Πιερό Ινκαπίας της Άρσεναλ ένα ακόμα. Ο Ένερ Βαλένσια ένα ακόμα. Η λίστα είναι πολύ μεγάλη και όπως είπαμε καλύπτει και τις αποστολές των προηγούμενων Παγκοσμίων Κυπέλλων. Το ποδόσφαιρο αποτελεί τη μοναδική διέξοδο για χιλιάδες παιδιά στην περιοχή, ειδικά για όσα αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν νωρίς το σχολείο. Αρκετά από αυτά εκμεταλλεύτηκαν τις τρομερές ακαδημίες και το σκάουτινγκ της Ιντεπεντιέντε ντελ Βάγιε, έκαναν κάποια καλή μεταγραφή στην Ευρώπη και στελέχωσαν μια εθνική ομάδα που σε αρκετές περιπτώσεις κάνει μικρές υπερβάσεις. Η πρόκριση στα νοκ άουτ του Μουντιάλ είναι μια από αυτές. Μένει να δούμε αν θα έχει και συνέχεια.