Από την 4η κατηγορία στην Ευρώπη: Η «Μεγάλη Απόδραση» της Μπόρνμουθ

Σκέψου έναν άνθρωπο που γεννιέται και μεγαλώνει στο Μπόρνμουθ, μια πόλη 200.000 κατοίκων στα νότια της Αγγλίας. Σαν σωστός Άγγλος που σέβεται τον εαυτό του αποφασίζει να υποστηρίξει το σύλλογο της περιοχής αδιαφορώντας για το αν αυτός θεωρείται ισχυρός ή αν κερδίζει τίτλους. Ανεξάρτητα από το αν γεννήθηκε το 1970, το 1980 ή το 1990, το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του το περνάει βλέποντας τον να παίζει στην 4η και στην 3η κατηγορία. Η οπαδική του ζωή περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο οδικές εκδρομές σε μέρη εξωτικά (ή και όχι) όπως το Τσέστερφιλντ, το Μάκλσφιλντ και το Λούτον.

Κάποια στιγμή η μοίρα το φέρνει έτσι που η Μπόρνμουθ βρίσκει τρόπο να αναβαθμιστεί, να ανέβει στην Πρέμιερ Λιγκ, να καθιερωθεί εκεί και να φτάσει σε μια θέση που οδηγεί στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις. Η Μπόρνμουθ θα παίξει στην Ευρώπη για πρώτη φορά σε 127 χρόνια ιστορίας! Ο κόσμος της βιώνει πρωτόγνωρες καταστάσεις και περιμένει με ανυπομονησία την κλήρωση του Γιουρόπα Λιγκ. Και τι βγάζει αυτή; Το πρώτο ευρωπαϊκό παιχνίδι είναι μια εκδρομή στο μαγικό Σαν Σεμπαστιάν, εκεί που τους περιμένει η Ρεάλ Σοσιεδάδ.

Περίπου 1.800 οπαδοί προλαβαίνουν τα «μαγικά χαρτάκια«, ταξιδεύουν για πρώτη φορά εκτός συνόρων για χάρη της καψούρας τους και ζουν μια μοναδική εμπειρία. Ένα ταξίδι σε ένα πανέμορφο μέρος που συνοδεύεται από ένα πολύ σημαντικό διπλό. Η ευρωπαϊκή περιπέτεια της Μπόρνμουθ ξεκίνησε με τον πιο ονειρεμένο τρόπο. Όσο μεγάλο κι αν μοιάζει αυτό το επίτευγμα όμως, έχει ακόμα να φάει πολλά ψωμιά για να πλησιάσει τη Νο1 στιγμή στην καρδιά των οπαδών του συλλόγου. Γι’ αυτό άλλωστε οι οπαδοί της κουβάλησαν μαζί ένα πανό που τους υπενθυμίζει από πού ξεκίνησαν.

Το πώς κατάφερε μια ομάδα του μεγέθους της Μπόρνμουθ να ξεφύγει από τα επίπεδα της League One και της League Two είναι λίγο, πολύ γνωστό. Ο Έντι Χάου ανέλαβε προπονητής της σε μια εποχή που πάλευε να μην πέσει στην 5η κατηγορία, έστρωσε την ομάδα και με τον καιρό έφτιαξε τις βάσεις για την εκτόξευση της. Με αυτόν στον πάγκο η Μπόρνμουθ σκαρφάλωσε ως την Πρέμιερ Λιγκ μέσα σε λίγα χρόνια και συνέχισε να είναι ανταγωνιστική κι εκεί. Το μεγαλύτερο θαύμα της πάντως το είχε κάνει στην αρχή της πορείας του Χάου. Όταν η ομάδα όχι απλά είχε πιάσει πάτο, τον είχε σκάψει και λίγο για να πέσει ακόμα πιο χαμηλά. Έφτασε η ώρα να μιλήσουμε για τη «Μεγάλη απόδραση» (και δεν αναφερόμαστε φυσικά στην κλασική, σπουδαία ταινία με τον Στιβ Μακουίν).

Σεζόν 2008-09. Η Μπόρνμουθ έχει υποβιβαστεί στην 4η κατηγορία, τα χρέη της έχουν ξεπεράσει τα 4 εκατομμύρια λίρες και τα ταμεία της είναι άδεια. Ο σύλλογος βρίσκεται σε καθεστώς ειδικής διαχείρισης και ψάχνει επειγόντως λύσεις. Εξαιτίας της αδυναμίας εξόφλησης των χρεών η ομάδα ξεκινάει το πρωτάθλημα με -17 βαθμούς ενώ δεν έχει τη δυνατότητα να ενισχυθεί σοβαρά γιατί της έχει επιβληθεί εμπάργκο στις μεταγραφές. Σε μια συνέντευξη τύπου η διοίκηση ανακοινώνει ότι η επιβίωση της βρίσκεται στον αέρα και ότι η χρεοκοπία είναι ένα πολύ πιθανό σενάριο. Ο κόσμος μαζεύει λεφτά με έρανο αλλά αυτά ποτέ δεν είναι αρκετά.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον το αγωνιστικό περνάει αρχικά σε δεύτερη μοίρα. Η σημασία του όμως παραμένει μεγάλη. Όλοι γνωρίζουν πως αν η ομάδα υποβιβαστεί στην 5η κατηγορία (δηλαδή εκτός των επαγγελματικών κατηγοριών) θα είναι σαν να τοποθετεί μόνη της την ταφόπλακα της. Τα έσοδα εκεί θα είναι ακόμα πιο λίγα, κάτι που σημαίνει πως τα χρέη θα πνίξουν αμετάκλητα το σύλλογο. Πώς να επιβιώσεις όμως σε ένα πρωτάθλημα όταν ξεκινάς 17 πόντους πίσω από όλους τους άλλους, με ένα αδύναμο ρόστερ που δεν έχει δυνατότητα ανανέωσης και με πενιχρά έσοδα από το μικρό γήπεδο σου (το Ντιν Κορτ χωρούσε με το ζόρι 10.000 θεατές).

Στα τέλη Δεκεμβρίου του 2008 η ομάδα παραμένει αρκετά κάτω από τη ζώνη του υποβιβασμού, έχει αλλάξει ήδη μια φορά προπονητή και όλα δείχνουν πως πάει για μια δεύτερη αλλαγή. Ο δεύτερος τεχνικός για τη σεζόν, ο Τζίμι Κουίν, αντέχει μόλις 121 μέρες στη θέση του και τελικά απολύεται στις 31 Δεκεμβρίου μετά από ένα δίμηνο που πέτυχε μόνο δυο νίκες. Με τους παίκτες απλήρωτους και ψίχουλα στην τσέπη, η διοίκηση ψάχνει για μια φτηνή, στα όρια του «τζάμπα», λύση. Η πρώτη και σχεδόν μοναδική της επιλογή είναι ένας δικός της άνθρωπος: Ο υπεύθυνος των ακαδημιών, Έντι Χάου.

Εκείνη την εποχή ο Χάου είναι μόλις 31 χρονών και με μηδενική προπονητική εμπειρία. Το μόνο που τον καθιστά έστω και λίγο κατάλληλο για την προσωρινή θέση είναι πως γνωρίζει καλά την ομάδα. Προϊόν της ακαδημίας του συλλόγου, έχει παίξει με τη φανέλα της Μπόρνμουθ περισσότερα από 270 παιχνίδια, στα οποία ήταν τόσο καλός που οι οπαδοί έκαναν μέχρι και έρανο για να συγκεντρώσουν τα λεφτά που χρειαζόταν για να τον φέρουν πίσω όταν μετακόμισε προσωρινά στο Πόρτσμουθ. Η καριέρα του όμως διακόπηκε πρόωρα, λόγω ενός σοβαρού τραυματισμού στο γόνατο, μια αναποδιά που τον έστειλε πρόωρα σε άλλο ρόλο.

Το έργο που αναλαμβάνει είναι κάτι παραπάνω από δύσκολο. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι έμοιαζε ανέφικτο και να μην έχει και άδικο. Μια προβληματική αγωνιστικά ομάδα με ψυχολογία στα τάρταρα πρέπει να μετατραπεί μέσα σε ελάχιστο χρόνο σε καλοκουρδισμένη μηχανή που, πάνω απ’ όλα, πρέπει να πάρει άμεσα αποτελέσματα. Κι αυτό να το πετύχει κάτω από τις χειρότερες δυνατές συνθήκες για να δουλέψει ένας σύλλογος. Οι μισθοί των ποδοσφαιριστών αλλά και όλων των εργαζομένων έφταναν στα χέρια τους με καθυστέρηση μηνών. Ανά διαστήματα ο σύλλογος δεχόταν δυσάρεστες επισκέψεις από δικαστικούς κλητήρες ή ανθρώπους στους οποίους όφειλε χρήματα. Σε κάποιες περιπτώσεις το προπονητικό κέντρο κλειδωνόταν λόγω των οφειλών και η ομάδα μετέφερε εσπευσμένα την προπόνηση σε ένα γειτονικό πάρκο. Εκεί το πρώτο σκέλος της περιλάμβανε μια προσπάθεια να καθαριστεί το γκαζόν από τα περιττώματα των ζώων ώστε να μπορεί να παιχτεί ποδόσφαιρο.

Μια μέρα οι δικαστικοί επιμελητές για να μη φύγουν ξανά με άδεια χέρια πήραν από τη μπουτίκ ό,τι θεώρησαν πως έχει αξία. Για να μη γίνουν ρεζίλι των σκυλιών στους φιλάθλους που θα επισκεφτούν το κατάστημα και θα αντικρίσουν τα άδεια ράφια οι διοικούντες αφαίρεσαν μερικά κεραμίδια από την οροφή και έβαλαν ένα σημείωμα που έλεγε ότι λόγω διαρροής η μπουτίκ θα παραμείνει κλειστή για να προστατευτεί το εμπόρευμα! Τα έσοδα ήταν τόσο περιορισμένα και συγκεκριμένα που αρκετές φορές μετά τα εντός έδρας παιχνίδια οι παίκτες περίμεναν υπομονετικά στα αποδυτήρια τον ταμία να συγκεντρώσει τα χρήματα από τα εισιτήρια για να τους τα μοιράσει σε μετρητά! Κάθε εβδομάδα έμοιαζε με γολγοθάς και κανένας δεν μπορούσε να εγγυηθεί ότι τον επόμενο μήνα ο σύλλογος δεν θα δηλώσει πτώχευση.

Παρά τα αμέτρητα εμπόδια, ο Χάου πέφτει με τα μούτρα στη δουλειά. Είναι η πρώτη του ευκαιρία να δείξει ότι μπορεί να ακολουθήσει αυτό το επάγγελμα. Η έλλειψη εμπειρίας όμως δεν μπορεί να κρυφτεί στην αρχή. Ο 31χρονος κάθεται σαν προσωρινός τεχνικός στον πάγκο για δυο εκτός έδρας ματς (με την Ντάρλινγκτον και τη Ρόδεραμ Γιουνάιτεντ) και χάνει και στα δυο. Πάνω στην απελπισία τους και ελλείψει άλλων επιλογών, οι άνθρωποι της Μπόρνμουθ αποφασίζουν να τον κρατήσουν ως το τέλος της σεζόν και κάπως έτσι γίνεται ο πιο νέος προπονητής στην ιστορία της Football League. Κάπου εκεί όλα αλλάζουν.

Από τα τέλη Ιανουαρίου ως τα τέλη Μαρτίου η σχεδόν διαλυμένη Μπόρνμουθ κάνει 8 νίκες και 3 ισοπαλίες ενώ φεύγει ηττημένη μόνο δυο φορές. Ο Χάου βρίσκει τρόπο να κερδίζει παιχνίδια ακόμα κι όταν η κατάσταση μοιάζει τόσο απελπιστική που γίνεται οριακά κωμική. Σε ένα εκτός έδρας ματς με την Ντάγκεναμ εντ Ρέντμπριτζ στα τέλη Φλεβάρη αναγκάζεται να συμπεριλάβει στην πετσοκομμένη αποστολή τον σέντερ μπακ Τζέισον Τίνταλ. Ο Τίνταλ δεν ήταν καν εν ενεργεία παίκτης. Είχε αποσυρθεί το προηγούμενο καλοκαίρι και εκτελούσε χρέη βοηθού προπονητή. Ακόμα χειρότερα, λόγω τραυματισμών κατά τη διάρκεια του αγώνα, ο Τίνταλ αναγκαστικά μπαίνει στο ματς ως αλλαγή στο δεύτερο ημίχρονο και με ένα μαγικό τρόπο, από αυτούς που έχει το ποδόσφαιρο για να φτιάχνει φαινομενικά μη ρεαλιστικές ιστορίες, δίνει την ασίστ για το μοναδικό γκολ του αγώνα στο 90′! Στην πραγματικότητα βέβαια, ο Τίνταλ έκανε απλώς ένα απονενοημένο γέμισμα από την άμυνα προς την αντίπαλη περιοχή, ίσα-ίσα για να κερδίσει χρόνο, να λήξει το ματς και να πάρει η ομάδα τον πολύτιμο πόντο. Η μπάλα όμως βρήκε έναν συμπαίκτη του, κατέληξε στα δίχτυα και η Μπόρνμουθ έφυγε από το γήπεδο με ένα κομβικό διπλό!

Με την ψυχολογία στα ύψη πια, η Μπόρνμουθ κλείνει τον Απρίλιο το πρωτάθλημα με τρεις σερί νίκες και ολοκληρώνει το θαύμα, που αργότερα έγινε γνωστό ως «Μεγάλη απόδραση» και καλύφθηκε εκτενώς από ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο «Μείον 17». Την επόμενη σεζόν η ίδια ακριβώς ομάδα, χωρίς μεταγραφές, τερματίζει 2η και ανεβαίνει στη League One. Αργότερα φτάνει ως την Πρέμιερ Λιγκ και φέτος αγωνίζεται εκεί για 10η φορά τα τελευταία 12 χρόνια. Όταν ρωτούσαν τον Χάου πώς τα κατάφερε όλα αυτά η απάντηση του ήταν: “Δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να γράψει ένα τέτοιο σενάριο για ταινία, γιατί οι άνθρωποι θα πούνε «Αυτά δεν γίνονται»”. Ο Χάου αποχώρησε από το Μπόρνμουθ το 2020 αλλά χάρη και στις βάσεις που έβαλε (και φυσικά στη δουλειά του Ιραόλα που έκατσε στον πάγκο από το 2023 έως πέρσι) οι φίλοι της ομάδας ανακαλύπτουν φέτος πώς είναι η εμπειρία να κάνεις ένα ευρωπαϊκό ταξίδι για να παρακολουθήσεις την ομάδα σου.