Τριάντα χιλιόμετρα απόσταση και εκατό χρόνια κόντρας: το ντέρμπι αστουριάνο

Στην Ευρώπη, υπάρχουν πολλές περιοχές με μεγάλη ιστορία. Εκεί από όπου έχουν περάσει σπουδαίοι άνθρωποι, έχουν γίνει μεγάλες μάχες και, όπως συχνά συμβαίνει, έχει χυθεί πολύ αίμα. Οι Αστούριες, γνωστές επίσημα ως Πριγκιπάτο των Αστουριών, είναι σήμερα μια από τις αυτόνομες περιφέρειες της Ισπανίας. Είναι όμως κάτι πολύ παραπάνω ιστορικά. Ξεκινώντας από τότε που στα μέρη τους κυκλοφορούσε ο Χόμο Ερέκτους μέχρι και σήμερα, ο τόπος αυτός στα βόρεια της Ισπανίας εκεί δίπλα στον Ατλαντικό, με θάλασσα, βουνό και πολύ πράσινο είναι ένα από τα σημαντικότερα μέρη της Ιβηρικής ιστορικά.

Όταν το 711, μουσουλμάνοι Άραβες και Βέρβεροι πέρασαν από την Αφρική στην Ιβηρική, κατέκτησαν σχεδόν όλη τη χερσόνησο. Σαν τους Γαλάτες του Αστερίξ όμως, οι Αστουριάνοι δεν υποτάχθηκαν ποτέ ολοκληρωτικά. Εξεγέρθηκαν, νίκησαν και δημιούργησαν το Βασίλειο των Αστουριών, που αργότερα θα αποκτούσε κεντρικό ρόλο στην ιστορία της Ρεκονκίστα, της επανακατάληψης δηλαδή της Ιβηρικής από τους Χριστιανούς.

Πανοραμική άποψη της Χιχόν…

Με την πάροδο των αιώνων η περιοχή των Αστουριών έχασε την παλιά της πολιτική σημασία. Όταν ξεκίνησε η εποχή της βιομηχανίας όμως, οι Αστούριες έγιναν το σημαντικότερο κέντρο εξόρυξης άνθρακα στην Ισπανία και γύρω από τα ορυχεία δημιουργήθηκε μια ισχυρή εργατική τάξη. Αυτό είχε μεγάλη σημασία στην Επανάσταση του 1934, όταν οι Αστούριες παρέμειναν υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών μέχρι και την ήττα τους το 1937. Η ισχυρή εργατική παράδοση έπαιξε σημαντικό ρόλο και σε όλη την ιστορία του τόπου κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Φράνκο, με σημαντικές αντιδράσεις, απεργίες και άλλα ιστορικά γεγονότα. Σήμερα η περιοχή δεν είναι όπως πριν 100 χρόνια, αλλά η βιομηχανία συνεχίζει να υπάρχει σε σημαντικό βαθμό. Σε μια επαρχία με περίπου 1 εκατομμύριο κατοίκους, και ιδιαίτερα γερασμένο πληθυσμό, ξεχωρίζουν δύο πόλεις. Η πρωτεύουσα του Οβιέδο και η Χιχόν.

Μόλις 30 χιλιόμετρα χωρίζουν τις δύο πόλεις. Μπορεί η Χιχόν να είναι παλιότερη, με ιστορία από τα ρωμαϊκά χρόνια, αλλά το Οβιέδο ήταν αυτό που έγινε σημαντικό και ισχυρό όταν αποτέλεσε την πρωτεύουσα του βασιλείου των Αστουριών. Ενώ η παραθάλασσια Χιχόν ήταν μια ας πούμε δευτερεύουσα πόλη, το Οβιέδο έγινε διοικητικό και θρησκευτικό κέντρο για πολλά χρόνια. Η όποια αντιπαλότητα ανάμεσα στις δύο πόλεις που απέχουν ελάχιστα μεταξύ τους, άρχισε να δημιουργείται όταν η Χιχόν πήρε τον ρόλο της σημαντικής βιομηχανικής εργατικής πόλης, χάρη και στο λιμάνι της, ενώ το Οβιέδο διατήρησε παράλληλα και τον ρόλο του διοικητικού κέντρου. Από τη μία οι ανθρακωρύχοι, οι ψαράδες, το λιμάνι, η θάλασσα και οι παραλίες. Από την άλλη το πανεπιστήμιο, η εκκλησία, η διοίκηση και ο πολιτισμός.

Χριστούγεννα στο Οβιέδο

Μέσα σε όλα αυτά, φυσικά και το ποδόσφαιρο το οποίο το διεκδικούν και οι δύο. Το άθλημα στο οποίο συνήθως εκδηλώνονται οι τοπικές κόντρες και πολλές φορές γιγαντώνονται. Γιατί ναι, το Οβιέδο των περίπου 220 χιλιάδων κατοίκων και η Χιχόν των 270 χιλιάδων έχουν κόντρα, προβλήματα και όλη τη φυσιολογική αντιπαλότητα δύο γειτονικών πόλεων, αλλά σε πολλά πράγματα χρειάζονται η μία την άλλη. Στο ποδόσφαιρο όμως, η κόντρα μεγαλώνει πολύ και δεν υπάρχει καμία διάθεση για συνεργασία.

Η Χιχόν μπορεί να υπερηφανεύεται ότι έχει την παλιότερη ομάδα. Η τοπική Σπόρτινγκ ιδρύθηκε το 1905 (πρόσθεσε και το Ρεάλ στο όνομά της το 1912) και οι Ροχιμπλάνκος (οι ερυθρόλευκοι) είναι το καμάρι της πόλης. Αντίθετα, στο Οβιέδο υπήρχαν διαφορετικές ομάδες με τις οποίες η Χιχόν έπαιζε στο τοπικό πρωτάθλημα των Αστούριας. Μέχρι που το 1926, μετά από τη συγχώνευση δύο συλλόγων προέκυψε η Ρεάλ Οβιέδο. Και φυσικά δεν πήρε πολύ χρόνο για να δημιουργηθεί μια κόντρα ανάμεσα στις ομάδες των δύο πόλεων.

Ο αγαπημένος Σάντι της Ρεάλ Οβιέδο

Τρία χρόνια αργότερα, οι δυο ομάδες θα έπαιζαν στα πλαίσια της Β’ εθνικής. Στο πρώτο τέτοιο παιχνίδι, τον Φεβρουάριο του 1929, η Ρεάλ Οβιέδο κέρδισε με 6-2. Τον Μάιο, ήταν η σειρά της Σπόρτινγκ Χιχόν να υποδεχτεί την Οβιέδο. Στο ημίχρονο οι γηπεδούχοι κέρδιζαν με 3-1 και οι παίκτες των δύο ομάδων πλακώθηκαν στο ξύλο στα αποδυτήρια. Ο ένας τα έριχνε στον άλλον για το ποιος το ξεκίνησε, η Οβιέδο αρνήθηκε να βγει στον αγωνιστικό χώρο και η κατάσταση ξέφυγε τόσο πολύ που χρειάστηκε να κατέβει από την εξέδρα o Κυβερνήτης των Αστουριών για να καταφέρει να ηρεμήσει την κατάσταση και να συνεχιστεί το παιχνίδι. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1933, o διαιτητής (τον οποίο η Οβιέδο είχε δηλώσει ότι δεν ήθελε να σφυρίξει στο ντέρμπι) αποχώρησε με αστυνομική συνοδεία, καθώς στο τελικό 3-3 οι γηπεδούχοι υποστήριζαν ότι το γκολ της Χιχόν ήταν οφσάιντ, ενώ δεν τους δόθηκε και πέναλτι. Οι φίλοι της Οβιέδο πέταξαν πέτρες και στο λεωφορείο που μετέφερε τους παίκτες της Χιχόν.

Από τότε τα ντέρμπι είναι γεμάτα πάθος και κόντρες, εντός και εκτός αγωνιστικών χώρων. Και από αυτό το πανηγύρι δεν ξεφεύγουν και παίκτες που έγραψαν ιστορία στο ποδόσφαιρο. Όταν παίζεις σε αυτά τα ματς, θα μπεις και θα χορέψεις. Σάντι Καθόρλα, Αμπελάρδο, Κίνι, Λουίς Ενρίκε, Νταβίντ Βίγια, Βίκτορ Ονόπκο είναι μερικά από τα ιστορικά ονόματα που φόρεσαν τη φανέλα μιας εκ των δύο και έγραψαν τη δική τους ιστορία.

Μια ματιά σε ένα πρόσφατο βροχερό ντέρμπι, μέσα από το αγαπημένο El Dia Después

Κάποια παιχνίδια ξεχωρίζουν μέσα στην ιστορία των περίπου 100 ετών κόντρας. Έναν χρόνο μετά εκείνο το ματς με το ξύλο στα αποδυτήρια, η σχεδόν αδιάφορη Οβιέδο που βρισκόταν στη μέση της βαθμολογίας, θα κέρδιζε για πρώτη φορά μέσα στη Χιχόν με 1-3. Δεν ήταν μόνο η πρώτη νίκη της εκτός έδρας σε ντέρμπι, ήταν και η πρώτη εντός έδρας ήττα εκείνη τη σεζόν για τη Χιχόν. Μια ήττα που την έριξε από την πρώτη θέση και τελικά της στέρησε την άνοδο στην Πριμέρα, με την Αλαβές να ανεβαίνει με έναν βαθμό διαφορά. Οι γείτονες έκαναν χαλάστρα.

Το 1933 η Οβιέδο κέρδισε με το εντυπωσιακό 8-2, αλλά πιο ιστορικό έμεινε το ματς του 1956. Το «ματς με τα χιόνια». Την Κυριακή 19 Φεβρουαρίου, η Χιχόν ντύθηκε στα άσπρα (κάτι όχι τόσο σύνηθες για την παραλιακή πόλη). Ήταν η μέρα του «ντέρμπι αστουριάνο» και όπως γρήγορα κατάλαβαν οι περισσότεροι, ματς δεν μπορούσε να γίνει. Οι δυο ομάδες είχαν στόχο την άνοδο, αν και δεν ήταν φαβορί, και η Χιχόν που είχε κερδίσει στον 1ο γύρο με 2-4 ήθελε να επαναλάβει την επιτυχία.

Ο διαιτητής περίμενε να δει τι θα γίνει, αλλά το χιόνι έπεφτε μέχρι τις 3 το μεσημέρι και δεν υπήρχε χρόνος να καθαριστεί το γήπεδο μέχρι να πέσει το σκοτάδι. Το παιχνίδι αναβλήθηκε και σύμφωνα με το άρθρο της Ελ Παΐς που διηγείται την ιστορία, οι μεν έλεγαν ότι αυτό βολεύει τους δε. Οι γηπεδούχοι γκρίνιαζαν γιατί Τρίτη μεσημέρι το γήπεδο δεν θα μπορούσε να γεμίσει και υποστήριζαν ότι η Οβιέδο περίμενε να πάρει έναν δανεικό από τη Ρεάλ Μαδρίτης. Οι φιλοξενούμενοι έλεγαν ότι η αναβολή βόλευε τη Χιχόν επειδή ο τραυματίας φορ Πρέντες θα μπορούσε να παίξει.

Όπως και να ’χει, το ματς έγινε τελικά την επόμενη Τρίτη και ως εκ θαύματος το γήπεδο ήταν γεμάτο με οπαδούς και των δύο ομάδων. Οι όχι-και-τόσο-εκδρομείς (έκαναν μόλις 30 χιλιόμετρα) ήταν αυτοί που θα χαίρονταν. Η Ρεάλ Οβιέδο σάρωσε μέσα στο γήπεδο, κέρδιζε με 0-4 στο ημίχρονο και τελικά το ματς έληξε με 0-6. Το παιχνίδι αυτό πέρασε στην ιστορία, με πολλά τραγούδια και συνθήματα να βγαίνουν για να κάνουν καζούρα στους οπαδούς της Χιχόν και ο τερματοφύλακας της Σπόρτινγκ είδε την καριέρα του να στιγματίζεται για πάντα (μια που λέγεται ότι είχε ευθύνη στο 4ο και το 5ο γκολ). Το 1974 μια λευκή ισοπαλία σε ντέρμπι ήταν σχεδόν σαν νίκη για τη Χιχόν, καθώς η Οβιέδο υποβιβάστηκε μαθηματικά με το Χ, ενώ το 1977 η Χιχόν πανηγύρισε την άνοδό της μέσα στο Οβιέδο.

Μια κόκκινη θάλασσα και ένα μπλε νησάκι

Καμία από τις δύο ομάδες δεν κατάφερε ποτέ να γίνει σημαντική στο ισπανικό ποδόσφαιρο. Η Σπόρτινγκ Χιχόν έχει ως απόγειο της ιστορίας της μια 2η και μια 3η θέση το 1979 και το 1980 και δυο τελικούς Κόπα ντελ Ρέι το 1981 και 1982. Η Ρεάλ Οβιέδο κατάφερε να βγει τρεις φορές 3η, αλλά η πιο πρόσφατη φορά ήταν το 1963. Η Χιχόν έχει παίξει 42 σεζόν στην Πριμέρα (και δεν έχει πέσει ποτέ κάτω από τη Β΄’ εθνική). Η Οβιέδο 39, αλλά όπως θα δούμε πέρασε μια μεγάλη κρίση. Στα μεταξύ τους, η Ρεάλ Οβιέδο προηγείται με 69-51 (σε όλα τα ματς που έχουν γίνει ποτέ).

Η ιστορία του ντέρμπι αστουριάνο είναι γεμάτη εντάσεις. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα, η κατάσταση έχει ξεφύγει κάπως. Το 2022 είχαμε συγκρούσεις και “πεσίματα” οπαδών που οδήγησαν σε συλλήψεις. Το 2025 το ντέρμπι διακόπηκε μετά από συνθήματα και κυρίως ρίψεις αντικειμένων. Τα συνθήματα ξέφυγαν σε πολλές περιπτώσεις, με τις διοικήσεις, αλλά ακόμα και παίκτες των δύο ομάδων να ξεκινούν ένα μπαράζ δηλώσεων τύπου “σε σας γίνονται χειρότερα”, “δεν έγινε και τίποτα”, “ήταν ζούγκλα” κ.ο.κ. Το μίσος φέρνει και αρκετές ασχήμιες, όπως όταν τον 2024 οι οπαδοί της Οβιέδο κορόιδευαν με συνθήματα έναν οπαδό της Χιχόν με αναπηρία.

Όπως είπαμε, τα ντέρμπι έχουν και γνωστούς πρωταγωνιστές. Από τον Νταβίντ Βίγια, γέννημα θρέμμα της πόλης της Χιχόν που σκόραρε στο πρώτο ντέρμπι στο νέο γήπεδο της Οβιέδο και έδειξε στους οπαδούς της ότι ήρθε η ώρα να σιωπήσουν, μέχρι άλλους λιγότερο λαμπερούς πρωταγωνιστές. Όπως το 2017, όταν ο γνώριμός μας από το πέρασμά του από τον ΠΑΟ Τοτσέ σκόραρε σε ντέρμπι για την Οβιέδο. Ένα ντέρμπι μεγάλης σημασίας, καθώς ήταν το πρώτο μετά από 14 χρόνια απουσίας, μια που η Οβιέδο περνούσε τα πέτρινά της χρόνια κάτω από το βάρος σοβαρών προβλημάτων. Οι οπαδοί της Οβιέδο θυμήθηκαν το δολοφονικό χτύπημα του Τασότι στον Λουίς Ενρίκε (παιδί της Χιχόν) στο Μουντιάλ του 1994 (ναι, τόσα χρόνια μετά) και κάποιοι εμφανίστηκαν με φανέλες Ιταλίας Τασότι και τραγουδούσαν “Λουίς Ενρίκε πού είναι η μύτη σου; Στην έσπασε ο Τασότι”. Ο αρχηγός Τοτσέ ισοφάρισε μέσα στο Μολινόν πέντε λεπτά πριν λήξει το ματς, o ταλαιπωρημένος κόσμος της Οβιέδο πανηγύρισε κι ο Τοτσέ ύψωσε στον αέρα το περιβραχιόνιο του αρχηγού. Ήταν σαν να έλεγε: «Επιστρέψαμε για τα καλά».

Το σημαντικό γκολ του Τοτσέ, ένα μήνυμα ότι η Ρεάλ Οβιέδο επέστρεψε

Η σημασία μεγάλη, καθώς πριν 14 χρόνια, στο προηγούμενο ματς μεταξύ των δύο, οι οπαδοί της Χιχόν πανηγύριζαν φορώντας μπλουζάκια «είδα το τελευταίο ντέρμπι της ιστορίας». H Οβιέδο ναι μεν πήρε τη νίκη με 2-1 (με τον Νταβίντ Βίγια να σκοράρει ξανά για τη Χιχόν λίγο πριν φύγει για τη Ρεάλ Θαραγόθα), αλλά τα μπλουζάκια παραλίγο να βγουν προφητικά. Η Ρεάλ Οβιέδο όχι μόνο υποβιβάστηκε εκείνη τη σεζόν, αλλά εξαιτίας των προβλημάτων της έπεσε κατευθείαν στη Δ’ εθνική και παραλίγο να διαλυθεί ολοκληρωτικά. Για 12 ολόκληρες σεζόν πάλευε σε Γ’ και Δ’ εθνική, αλλά κυρίως πάλευε για την επιβίωσή της.

Πιο κοντά από ποτέ στο τέλος έφτασε το 2012. Ο σύλλογος χρειαζόταν περίπου 2 εκατομμύρια Ευρώ για να κρατηθεί στη ζωή και χρειάστηκε η συμμετοχή του κόσμου. Κυρίως όμως χρειάστηκε η συμμετοχή παλιών παικτών. Σάντι Καθόρλα, Μίτσου, Χουάν Μάτα και Αντριάν έκαναν ό,τι μπορούσαν για να βοηθήσουν την ομάδα στην οποία χρωστούσαν την καριέρα τους. Όχι μόνο έδωσαν χρήματα, αλλά έκαναν το ζήτημα γνωστό. Μέσα σε 2 εβδομάδες, 36.962 άνθρωποι από 80 χώρες αγόρασαν μετοχές των 10,75€. Παίκτες, οπαδοί, προσωπικότητες, ομάδες όπως η Ρεάλ Μαδρίτης. Και το κορυφαίο, ένα τηλεφωνήμα “φάρσα” από μια εκπομπή στον εκπρόσωπο του Μεξικάνου Κάρλος Σλιμ (που τότε ήταν ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου), έφερε το γκρουπ του επιχειρηματία να βάζει 2 εκατομμύρια στην ομάδα και να παίρνει ένα ποσοστό. Αλλά ο σύλλογος ήταν στα χέρια του κόσμου. Σώθηκε και κατάφερε σταδιακά να ορθοποδήσει και να επιστρέψει. Στο Οβιέδο το θεωρούν μεγάλο παράσημο ότι έσωσαν την ομάδα τους, απέναντι στις δυσκολίες.

Προβλήματα υπήρχαν διαχρονικά και στις δύο ομάδες και οι Αστούριες μένουν συχνά χωρίς εκπροσώπηση στην 1η κατηγορία της χώρας. Η Σπόρτινγκ Χιχόν πέρασε στις αρχές του αιώνα κι αυτή μια σοβαρή κρίση και χρειάστηκε η βοήθεια του δήμου για να σωθεί. Γι’ αυτό και αρκετές φορές έχουν προκύψει σκέψεις και ιδέες για συγχώνευση των δύο συλλόγων, τη δημιουργία μιας ομάδας που θα εκπροσωπεί ολόκληρη την επαρχία. Και μάλιστα, για να μην υπάρχει πρόβλημα, είχε προταθεί να χτιστεί και ένα νέο γήπεδο ακριβώς στη μέση μεταξύ των δύο πόλεων. Παρότι αυτή η πρόταση στηρίχθηκε από ορισμένους, οι αντιδράσεις ήταν μεγάλες τόσο από οπαδούς, όσο και από ιστορικούς παίκτες των δύο ομάδων. Καλύτερα Β’ εθνική και εχθροί, παρά μαζί και πιο ισχυροί. Προσωπικά τους καταλαβαίνω απόλυτα. Η ομάδα είναι ένα είδος ταυτότητας, ένας καινούριος σύλλογος θα είναι κάτι διαφορετικό.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο φαντάζει πολύ μακρινό τώρα. Και ας μένει ως ανάμνηση το τελευταίο ντέρμπι των δύο στην Α’ εθνική από το 1998. Πλησιάζουμε τα 30 χρόνια από τότε που βρέθηκαν και οι δύο στη Λα Λίγκα. Τη δεδομένη στιγμή πάντως έχουν κι οι δύο φαινομενικά ισχυρούς ιδιοκτήτες. Κατά διαβολική σύμπτωση, από το 2022 και οι δύο σύλλογοι πέρασαν στα χέρια Μεξικάκνων επενδυτών που έχουν ήδη στα χέρια τους σημαντικούς συλλόγους στο Μεξικό. Άτλας και Σάντος Λαγκούνα για τη Χιχόν, Πατσούκα και Λεόν για την Οβιέδο. Οι δυο μεγάλες ομάδες των Αστουριών έχουν μια οικονομική σταθερότητα τα τελευταία χρόνια.

Στη Ρεάλ Οβιέδο έχουν μπει αρκετά χρήματα για γίνει υγιής οικονομικά, αλλά οι επενδύσεις έχουν να κάνουν κυρίως με βελτίωση των υποδομών. Στο γήπεδο, στο προπονητικό, στις ακαδημίες. Η Οβιέδο κατάφερε να ανέβει πέρσι στην Πριμέρα σε έναν ιστορικό θρίαμβο, αλλά έπεσε αμέσως. Αντίθετα, η Σπόρτινγκ Χιχόν, μετά από μία 2ετία από το 2015 ως το 2017, δεν έχει παίξει ξανά στην 1η κατηγορία. Το ξεκίνημά τους στη φετινή Σεγούντα δεν είναι εντυπωσιακό. Tην ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές και πριν το πρώτο μεγάλο φετινό ντέρμπι, η μεν Χιχόν είναι 9η και η Οβιέδο 13η. Η νίκη δεν θα είναι μόνο τρόπος να την πουν στους ενοχλητικούς γείτονες, αλλά και να πάρουν ανάσες στον μαραθώνιο μιας από τις πιο δύσκολες κατηγορίες στην Ευρώπη.