Τρόμσο εναντίον Μπόντο: Το ντέρμπι του αρκτικού κύκλου

Όπως σίγουρα θα έχετε ακούσει, το Μπόντο (έδρα της περιβόητης Μπόντο/Γκλιμτ) βρίσκεται ψηλά στο χάρτη. Πολύ ψηλά. Τόσο ψηλά που ο πιο κοντινός αντίπαλος της προς το νότο, δηλαδή η Ρόζενμποργκ, απέχει 10 ωρίτσες με το αυτοκίνητο! Αν όμως το Μπόντο είναι τέρμα Θεού, τότε το Τρόμσο μπορούμε να πούμε ότι είναι σαν να φτάνεις στο τέρμα Θεού, να προσπερνάς τον Θεό, που σε κοιτάζει απορημένος, και να συνεχίζεις απτόητος να βαδίζεις προς το… τίποτα. Γιατί όπως λένε κάποιοι Νορβηγοί “από εκεί και πάνω δεν υπάρχει απολύτως τίποτα”. Κι όμως υπάρχει. Το Τρόμσο. Περίπου 600 χιλιόμετρα πιο βόρεια. Μόνο 9 ώρες απόσταση με το αμάξι και το φέρι μποτ. (Για τους λάτρεις των εγκυκλοπαιδικών γνώσεων και της ιδέας «Θέλω να τα παρατήσω όλα και να πάω να ζήσω κάπου μακριά από τον πολύ κόσμο», υπάρχει και πιο πάνω από το Τρόμσο. Το Αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ. Εκεί που υποχρεωτικά κουβαλάς όπλο για προστασία από τις πολικές αρκούδες και όταν πεθαίνεις, ή λίγο πριν πεθάνεις, σε στέλνουν στην ηπειρωτική Νορβηγία για να ταφείς γιατί εκεί το χώμα δεν ξεπαγώνει ποτέ και τα πτώματα δεν αποσυντίθενται!)

Ακόμα κι εκεί, στη μέση του παγωμένου, απόλυτου τίποτα, το ποδόσφαιρο ζει και βασιλεύει. Το Τρόμσο-Μπόντο/Γκλιμτ, δηλαδή το «Ντέρμπι του αρκτικού κύκλου» ή η «Μάχη της Βόρειας Νορβηγίας», είναι το πιο βόρειο ματς στην Ευρώπη και παρά το κρύο, τα χιόνια, τον αλλοπρόσαλλο ήλιο και την απουσία ενδιαφέροντος από τον προηγμένο ποδοσφαιρικό κόσμο έχει αρκετά ενδιαφέροντα στοιχεία, ειδικά για κάποιον που δεν γνωρίζει πολλά για τη Νορβηγία, μια χώρα με τις δικές της ιδιαιτερότητες. Ένα έθνος που έχει χρίσει Ιππότη και Υποστράτηγο του στρατού του τον Νιλς Όλαφ που όσες προσπάθειες κι αν κάνεις δεν θα μπορέσεις ποτέ να μαντέψεις πως είναι ένας… πιγκουίνος που ζει στο ζωολογικό κήπο του Εδιμβούργου στη Σκωτία. (Στη wikipedia μπορείς να βρεις την απάντηση για όλες τις απορίες «Ε;» και «Πλάκα κάνεις;» και «Γιατί;» που σίγουρα έχεις αυτή τη στιγμή).

Όπως έχει συμβεί και σε άλλες περιπτώσεις, οι δυο ομάδες δεν είχαν καμία σοβαρή αντιπαλότητα για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της. Αυτό οφείλεται στη γεωγραφική τους απομόνωση και στην αντιμετώπιση που είχαν εξαιτίας της από τους υπόλοιπους Νορβηγούς. Σε παλιότερο αφιέρωμα μας στη Μπόντο έχουμε περιγράψει τον παραγκωνισμό που βίωναν οι ομάδες από τα βόρεια τμήματα της χώρας:

Για τους κατοίκους του νότου, οι συμπατριώτες τους αυτοί ήταν (και σε κάποιες περιπτώσεις παραμένουν) “χωριάτες”, “ψαράδες”, “πρωτόγονοι”, άνθρωποι λαϊκοί, χωρίς ιδιαίτερες δεξιότητες. Η στερεοτυπική αυτή αντίληψη είχε εισχωρήσει τόσο βαθιά στην κουλτούρα της χώρας που σε κάποιες περιπτώσεις στα ενοικιαστήρια των σπιτιών στο Όσλο έμπαινε μια διευκρινιστική σημείωση: “Όχι άνθρωποι από τη βόρεια Νορβηγία”. Tο ποδόσφαιρο δεν έμενε ανεπηρέαστο. Μέχρι τη δεκαετία του 70′ οι ομάδες από το βορρά δεν επιτρεπόταν να πάρουν μέρος στην 1η κατηγορία του πρωταθλήματος! Αν και η επίσημη δικαιολογία ήταν πως αυτό γίνεται για λειτουργικούς λόγους, μιας και οι αποστάσεις των πόλεων του βορρά από την πρωτεύουσα ήταν πολύ μεγάλες, όλοι ήξεραν πως στην ουσία οι ομάδες του παγωμένου και αφιλόξενου βορρά αποκλείονταν γιατί οι υπόλοιποι θεωρούσαν ότι δεν ήταν του επιπέδου τους. Η πίεση για αλλαγές και εκσυγχρονισμό έφερε αποτελέσματα μόλις το 1972 όταν για πρώτη φορά επιτράπηκε η συμμετοχή των βόρειων στην πρώτη κατηγορία. Aκόμα και τότε όμως, και για σχεδόν όλη εκείνη τη δεκαετία, το σύστημα διεξαγωγής της 2ης κατηγορίας ευνοούσε τις ομάδες του νότου, αφού ανάγκαζε τις ομάδες από τον όμιλο του βορρά να παίζουν εξτρά πλέι οφ για να κερδίσουν την άνοδο.

Εκείνα τα χρόνια οι ομάδες του βορρά διατηρούσαν μια σχέση αλληλεγγύης μεταξύ τους. Ο κοινός τους «εχθρός» ήταν ο νότος και γι’ αυτό το λόγο κάθε φορά που μια ομάδα από τα βόρεια αντιμετώπιζε μια από τις παραδοσιακές δυνάμεις του νότου, είχε την υποστήριξη και τη συμπάθεια όλων των βόρειων. Κάθε φορά που σε ένα γήπεδο (πχ. στο Τρόμσο) υπήρχε μια ανακοίνωση πως μια άλλη ομάδα του βορρά (πχ. η Μπόντο) έβαλε γκολ σε κάποιο σύλλογο από το Όσλο, ο κόσμος υποδεχόταν την είδηση με επευφημίες. Αυτό το άκρως φιλικό κλίμα διατηρήθηκε ως τις αρχές των 90s. Τότε η κατάσταση άρχισε να αλλάζει. Οι δυο μεγάλες ομάδες της περιοχής καθιερώθηκαν στην 1η κατηγορία και τα παιχνίδια τους απέκτησαν διαφορετικό ενδιαφέρον. Η ιδέα του κοινού εχθρού είχε εξανεμιστεί, καθώς η χώρα είχε ενωθεί πλέον ποδοσφαιρικά με ένα κοινό σύστημα ανόδου, οπότε η κόντρα τους έγινε τοπική.

Η πρόοδος και των δυο επισημοποιήθηκε το 1996 όταν βρέθηκαν αντιμέτωπες στον τελικό του κυπέλλου. Αν και στο παρελθόν και οι δυο είχαν κατακτήσει το τρόπαιο (η Μπόντο δυο φορές, η Τρόμσο μια) εκείνος ο τελικός είχε διαφορετική αίγλη γιατί θα αναδείκνυε και το «αφεντικό της περιοχής». Χιλιάδες οπαδοί και των δυο έκαναν το μεγάλο ταξίδι ως το Όσλο και παρακολούθησαν έναν συναρπαστικό τελικό. Η Μπόντο άνοιξε το σκορ στις αρχές του δευτέρου ημιχρόνου με ένα γκολ του Ρούναρ Μπεργκ μετά από επέλαση του από τα δεξιά. Στην αρχή της φάσης όμως η μπάλα είχε βρει το χέρι του. Η Τρόμσο κατάφερε να γυρίσει το παιχνίδι και να κερδίσει το κύπελλο με ένα γκολ στο 90′. Μετά το ματς ο Μπεργκ, που σήμερα θεωρείται παίκτης-θρύλος της Μπόντο, υποστήριξε ότι δεν υπήρχε καμία σκοπιμότητα στην επαφή του χεριού με την μπάλα αλλά η φάση έμεινε στο μυαλό των φίλων της Τρόμσο ως μια κατάφωρη αδικία που ίσως να κόστιζε ένα κύπελλο στην ομάδα τους.

Εφτά χρόνια αργότερα η Μπόντο πήρε την εκδίκηση της έστω και σε μικρότερο βαθμό. Στα ημιτελικά του κυπέλλου οι δυο ομάδες βρέθηκαν αντιμέτωπες σε μονό παιχνίδι στην έδρα της Τρόμσο. Οι φιλοξενούμενοι έφυγαν με ένα σπουδαίο διπλό με 0-3, μια νίκη που θεωρείται από τις πιο εμβληματικές στην ιστορία του ντέρμπι. Με το πέρασμα των χρόνων το παιχνίδι αποκτούσε όλο και μεγαλύτερο πάθος και ένταση αλλά οι συναντήσεις τους δεν ήταν και τόσο συχνές καθώς η Μπόντο έπαιξε για αρκετά χρόνια στη 2η κατηγορία. Από το 2005 έως το 2018 οι δυο αντίπαλοι έπαιξαν μόνο 4 σεζόν μαζί στην 1η κατηγορία.

Η εκτίναξη της Μπόντο τα τελευταία χρόνια συνοδεύτηκε από μια σημαντική αύξηση στο ενδιαφέρον των νέων της περιοχής για το ποδόσφαιρο αλλά και για το ντέρμπι. Οι δυο σύλλογοι απέκτησαν οργανωμένους οπαδούς, το κλίμα στην κερκίδα βελτιώθηκε, τα συνθήματα και τα τραγούδια αυξήθηκαν ενώ καθιερώθηκαν ακόμα και πορείες προς το γήπεδο πριν τα μεγάλα ματς. Το γήπεδο είναι πάντα γεμάτο σε αυτά τα παιχνίδια και σε αυτό βοηθάει το γεγονός ότι το ένα από τα δυο ντέρμπι της σεζόν διεξάγεται σταθερά στις 16 Μάϊου. Εκείνη η μέρα θεωρείται εθνική ποδοσφαιρική γιορτή στη Νορβηγία γιατί την επόμενη υπάρχει η αργία της «Ημέρας του συντάγματος», και η διοργανώτρια φροντίζει ώστε να διεξάγονται τότε κάποια από τα ντέρμπι της χώρας, όπως δηλαδή γίνεται και στην Αργεντινή σε μια συγκεκριμένη αγωνιστική.

Σε κάποιες περιπτώσεις η πολιτισμένη αντιπαλότητα των δυο πλευρών μετατρέπεται σε κανονική οπαδική έχθρα. Για παράδειγμα, το 2022 οπαδοί της Μπόντο μπήκαν κρυφά μέσα στο γήπεδο των αντιπάλων και κατέστρεψαν το tifo που ετοίμαζαν. Στις περισσότερες περιπτώσεις πάντως η κόντρα παραμένει εντός ορίων και το αποτέλεσμα είναι ένα ολοκληρωμένο πακέτο ενός ντέρμπι με αψιμαχίες και δύναμη εντός αγωνιστικού χώρου, με συνθήματα, καζούρα και οπαδούς και των δυο στις κερκίδες και με αρκετές μπύρες πριν το παιχνίδι σε διαφορετικές παμπ της πόλης. Μια πόλη που συνήθως είναι στολισμένη με σημαίες της τοπικής ομάδας ώστε να υποδεχτεί κατάλληλα τους αντιπάλους.

Η Μπόντο κυριαρχεί στο νορβηγικό πρωτάθλημα τα τελευταία χρόνια (το 2020 έγινε η πρώτη ομάδα από τον βορρά που κερδίζει τον τίτλο και από τότε έχει προσθέσει στη συλλογή άλλους τρεις) και κάνει σπουδαίες πορείες στην Ευρώπη κι αυτό έχει επηρεάσει την ισορροπία των δυνάμεων ανάμεσα στις δυο ομάδες του βορρά. Σε αυτό το διάστημα τέσσερις ποδοσφαιριστές της Τρόμσο και ένας προπονητής της έχουν μετακομίσει στη μεγάλη αντίπαλο που προσφέρει πλέον μεγαλύτερες προοπτικές εξέλιξης. Αυτό έχει προκαλέσει αναμενόμενα την οργή του κόσμου της Τρόμσο και σε ένα από τα πρόσφατα ντέρμπι στο πέταλο των φανατικών ανέβηκε ένα πανό που τους έδειχνε με στολή φυλακής, έτοιμους να αντιμετωπίσουν τη γκιλοτίνα. Όπως είχε δηλώσει ο αρχηγός τότε της Τρόμσο σε ένα αφιέρωμα του World Soccer: “Δεν μου αρέσει αυτό που συμβαίνει. Τι θα γινόταν αν, ας πούμε, ο Ρόι Κιν μετακόμιζε από τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ στη Σίτι; Πώς θα ένιωθε ο κόσμος; Δεν είναι καθόλου σωστό.” Για τους κάτοικους του Τρόμσο, ειδικά τους μεγάλους σε ηλικία, η απότομη άνοδος των αντιπάλων άλλαξε ριζικά και μια γενικότερη εικόνα της περιοχής με την οποία μεγάλωσαν. Για πολλά χρόνια, ειδικά στα 70s και τα 80s, το Τρόμσο θεωρούταν λόγω της κοσμοπολίτικης ατμόσφαιρας του το «Παρίσι του Βορρά». Οι άνθρωποι του έβλεπαν το Μπόντο με μισό μάτι, δεν του έδιναν σημασία και έλεγαν ειρωνικά ότι «μυρίζει χρήμα», επειδή ήταν φημισμένο για την παραγωγή ιχθυελαίου από ρέγγες.

Σήμερα αυτά τα στερεότυπα έχουν εξαφανιστεί. Το Μπόντο έχει εξελιχθεί από πολλές απόψεις και ειδικά στο ποδόσφαιρο έχει κάνει τεράστια άλματα προς τα εμπρός. Παρά το ποιοτικό χάσμα που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα τους όμως, σε αρκετές περιπτώσεις η Τρόμσο καταφέρνει να αντιμετωπίσει τη γειτόνισσα της (τρόπος του λέγειν φυσικά) στα ίσα. Στην περσινή σεζόν την κέρδισε με 2-1 εντός έδρας με ένα γκολ στις καθυστερήσεις και απέσπασε 1-1 στο Μπόντο. Φέτος το παιχνίδι του πρώτου γύρου, στις 16 Μάϊου δηλαδή, αποδείχτηκε περίπατος για την Μπόντο, που κέρδισε με 5-0. Την Κυριακή οι δυο ομάδες θα βρεθούν ξανά αντιμέτωπες σε μια πολύ κρίσιμη αναμέτρηση για την έκβαση του πρωταθλήματος. Η Τρόμσο είναι στην 6η θέση και διεκδικεί την έξοδο της στο Κόνφερενς. Η Μπόντο βρίσκεται στην κορυφή αλλά είναι ισόβαθμη με την περσινή πρωταθλήτρια Βίκινγκ. Με το πρωτάθλημα να έχει μόνο 5 αγωνιστικές ακόμα, οποιοδήποτε στραβοπάτημα από εδώ και πέρα μπορεί να κοστίσει τον τίτλο. Και το μόνο χειρότερο από το να χάσεις το πρωτάθλημα στο φινάλε για 1 ή 2 βαθμούς είναι να το χάσεις εξαιτίας των πιο μεγάλων αντιπάλων σου.