Όταν η φιλία χάλασε στο Ντέρμπι του Ήλιου

Αν κοιτάξει κανείς τον χάρτη της Ιταλίας θα πει ότι η πρωτεύουσα της χώρας, η Ρώμη, βρίσκεται στο κέντρο της περίπου. Στην Ιταλία όμως, μια χώρα με τρομερά έντονο τοπικισμό όπου οι περισσότεροι πιστεύουν ότι ο “γείτονάς” τους στα 50-60 χιλιόμετρα είναι κάτι πολύ διαφορετικό (και πολύ χειρότερο), δεν είναι οι γραμμές στον χάρτη που ξεχωρίζουν τόσο τον κόσμο. Δεν είναι κάποιο γεωγραφικό πλάτος που θα πει τι είσαι, αλλά η τοπική σου κουλτούρα.

Είναι γνωστό στους περισσότερους ότι στην Ιταλία υπάρχει μια μεγάλη διάκριση και διαφορά ανάμεσα στον Βορρά και τον Νότο. Και ειδικά στο ποδόσφαιρο, η Ρώμη πολύ συχνά θεωρείται Νότος για τους οπαδούς του Μιλάνου και του Τορίνου. Γιατί δεν είναι τόσο γεωγραφικός χαρακτηρισμός, όσο οικονομικός, κοινωνικός, ένας διαχωρισμός κουλτούρας. Μπορεί η Ρώμη να μην ταιριάζει εντελώς με τους πραγματικούς νότιους της Σικελίας ή της Καλαβρίας, αλλά για το ποδόσφαιρο ήταν κι αυτή συχνά μια παρίας απέναντι στους πιο επιτυχημένους.

Η Ρώμη και η Νάπολι ήταν οι πρώτες πόλεις που έπαιξαν στο πρωτάθλημα και δεν βρίσκονταν σε μια πολύ περιορισμένη περιοχή της χώρας που έδινε τις περισσότερες ομάδες. Σε μια χώρα γεμάτη ντέρμπι, ντέρμπι ντε λα Μόλε, Μαντονίνα, Καπιτάλε Λαντέρνα και το γειτονικό ντέρμπι ντ’ Ιτάλια, δεν είναι περίεργο να υπάρχει και ένα παιχνίδι ανάμεσα στη Νάπολι και τη Ρόμα. Και δεν είναι τυχαίο ότι ένα από τα ονόματά του είναι το ντέρμπι ντελ Σουντ, το ντέρμπι του Νότου, που γεωγραφικά δεν ταιριάζει τόσο. Γιατί Νότος είναι ό,τι δεν είναι Βορράς.

Αλλά το ματς Ρόμα-Νάπολι είναι πιο γνωστό ως ντέρμπι ντελ Σόλε. Το ντέρμπι του Ήλιου. Γιατί σε αντίθεση με τα πιο βροχερά και μουντά μέρη όπως το Μιλάνο και το Τορίνο, ο ήλιος του Μετζοτζιόρνε, του μεσημεριού βρίσκεται (θεωρητικά) πάντα εκεί. Και δεν είναι μόνο τα 200 χιλιόμετρα απόσταση που έκαναν το ντέρμπι αυτό διαφορετικό σε σχέση με τα πιο κλασικά παιχνίδια του ιταλικού ποδοσφαίρου. Ήταν και η φιλική σχέση που υπήρχε ανάμεσα στους δύο συλλόγους.

Η μεταξύ τους επίσημη ιστορία ξεκινά από ένα ματς κυπέλλου CONI και από τότε μέχρι σήμερα έχουν παίξει λίγο κάτω από 200 επίσημα παιχνίδια, με τη Ρόμα να έχει περισσότερες νίκες (κυρίως λόγω του κυπέλλου) συνολικά, αλλά στο πρωτάθλημα τα πράγματα να είναι πιο ισορροπημένα. Μέσα σε αυτά τα χρόνια δημιουργήθηκε μια καλή σχέση, η οποία ειδικά τη δεκαετία του 1970 μεταφέρθηκε και στους οργανωμένους οπαδούς των δύο ομάδων. Οι Ρωμαίοι είχαν ήδη ένα αρκετά οργανωμένο οπαδικό κίνημα και αποτέλεσαν έμπνευση για να δημιουργηθούν αντίστοιχες ομάδες στις κερκίδες της Νάπολι.

Εικόνες από τα 80’s και τις καλές σχέσεις των οπαδών Ρόμα και Νάπολι

Η Curva Sud της Ρόμα έγινε πρότυπο για τους οπαδούς της Νάπολι που έπαιρναν ακόμα και τα συνθήματά τους και τα άλλαζαν για την ομάδα τους, χωρίς να υπάρχει κόντρα, αλλά μια αναγνώριση. Ο γνωστός τότε οπαδός της Νάπολι με το παρατσούκλι «Παλουμέλα», ονόμασε τους φανατικούς στο Σαν Πάολο ως CUCB (Commando ultrà curva B), παίρνοντας το όνομα των φανατικών της Ρόμα (Commando ultrà curva Sud) και… αλλάζοντας την τοποθεσία. Τα δυο παιχνίδια τον χρόνο σε Ρώμη και Νάπολη γίνονταν σε ένα κλίμα σεβασμού. Χιλιάδες πρωτευουσιάνοι ταξίδευαν στη Νάπολη και έβλεπαν τους αγώνες ανάμεσα στους ντόπιους, με ορισμένους από τους οργανωμένους να έχουν “αδερφοποιηθεί” και να βρίσκονται μαζί με τα πανό και τα τραγούδια τους. CUCS και CUCB ήταν φίλοι και μάλιστα έβριζαν τη Λάτσιο παρέα.

Χαρακτηριστικό είναι ένα ματς το 1982, όταν η Ρόμα κέρδισε μέσα στη Νάπολη (σπάζοντας ένα σερί ηττών) με 1-3. Η Νάπολι βρισκόταν σε κακό φεγγάρι, υπήρχε γκρίνια από τον κόσμο, ένα μεγάλο κομμάτι των οργανωμένων τα είχε με τη διοίκηση και μάλιστα λέγεται ότι υπήρχαν και στενές σχέσεις με μια συγκεκριμένη φατρία της Καμόρα (της πανίσχυρης Μαφίας στην Καμπανία) που έκανε πόλεμο στον πρόεδρο της Νάπολι. Μετά από εκείνη την ήττα έγιναν μεγάλα επεισόδια με καταστροφές στο Σαν Πάολο, φτάνοντας μέχρι τα “μάρμαρα” των επισήμων. Έγιναν έρευνες για τους υποκινητές και ήταν πολύ πιθανό να είχαν οργανωθεί όλα από άτομα της Καμόρα. Το εντυπωσιακό όμως ήταν ότι μέσα στον χαμό, δεν πειράχτηκε κανένας Ρωμαίος οπαδός. Είτε μεμονωμένοι είτε οργανωμένοι, έφυγαν όλοι ατσαλάκωτοι, δείγμα της καλής σχέσης που υπήρχε.

Η φιλία έγινε ακόμα πιο έντονη όμως στον 2ο γύρο, μερικούς μήνες αργότερα. Η Ρόμα επικράτησε ξανά με το μεγαλοπρεπές 5-2 στο Ολίμπικο. Με το σκορ στο 4-0, οι απογοητευμένοι Ναπολιτάνοι εκδρομείς κατέβασαν τα πανό τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας και στη συνέχεια φώναξαν μαζί με τους ντόπιους «Ρόμα-Ρόμα», σε ένα δείγμα καλής σχέσης, αλλά και στήριξης. Η Ρόμα πάλευε για τον τίτλο, τον οποίο και τελικά κατέκτησε, και οι φιλοξενούμενοι εξέφρασαν τη στήριξή τους. Οι Ναπολιτάνοι έβλεπαν στη Ρόμα την ομάδα που ήθελαν να μοιάσουν και την ομάδα που στήριζαν απέναντι στους αλαζόνες Βόρειους. Έβλεπαν τα ματς μαζί, αντάλλαζαν κασκόλ, έκαναν βόλτες πριν τα ματς μαζί. Οι οπαδοί της Νάπολι ζήλευαν, αλλά και χαίρονταν για τη Ρόμα που εκείνα τα χρόνια ήταν σοβαρή διεκδικήτρια.

Οι πρόεδροι των δύο ομάδων παρέα, πριν έναν αγώνα τον Δεκέμβριο του 1984

Οι φιλίες όμως δοκιμάζονται στα δύσκολα. Και τα δύσκολα στο ποδόσφαιρο είναι όταν δυο ομάδες μάχονται για τον ίδιο στόχο. Είναι ισοδύναμες και είτε πάνε για κάποιον τίτλο είτε παλεύουν για τη σωτηρία. Κάποτε τα πέτρινα χρόνια θα τελείωναν. Και όπως όλοι που ασχολούνται με το ποδόσφαιρο γνωρίζουν, η έλευση ενός ανθρώπου στην πόλη της Νάπολης άλλαξε τα πάντα. Το όνομά του Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα.

Η Νάπολι με τον Ντιέγκο και τους υπόλοιπους έγινε μια πιο ανταγωνιστική και υπολογίσιμη ομάδα. Ανάμεσα στους υπόλοιπους βρισκόταν και ο Μπρούνο Τζορντάνο. Ο Τζορντάνο που είχε αναδειχθεί και 1ος σκόρερ στη Σέριε Α είχε πίσω του μια δεκαετή καριέρα ως παίκτης, αλλά και οπαδός της Λάτσιο. Όταν το 1985 μεταγράφηκε στη Νάπολι, κατάφερε γρήγορα να γίνει από τα αγαπημένα παιδιά της εξέδρας. Η τριάδα Ma-Gi-Ca (Μαραντόνα-Τζορντάνο-Καρέκα) άφησε εποχή στον σύλλογο. Ο πρώην παίκτης της Λάτσιο έπαιξε σε πάνω από 100 παιχνίδια και σκόραρε 37 φορές με τη φανέλα των Παρτενοπέι, κατακτώντας το νταμπλ της σεζόν 1986-87.

Ντιέγκο και Μπρούνο σε μια ιστορική 4άρα επί της Μίλαν

Ήδη οι συνθήκες είχαν αλλάξει. Με τη Νάπολι να γίνεται πιο καλή και το ενδιαφέρον του κόσμου είχε αυξηθεί. Έτσι τα Νάπολι-Ρόμα που είχαν χιλιάδες χαρωπούς Ρωμαίους εκδρομείς, κόπηκαν. Τα εισιτήρια τα εξαφάνιζαν οι ντόπιοι. Στο παιχνίδι του 1985-86, μερικοί εκατοντάδες οπαδοί της Ρόμα καταφέρνουν να βρουν εισιτήρια. Κάποιοι από τους αρχηγούς των οργανωμένων των δύο ομάδων κάνουν την παραδοσιακή τους βόλτα στον αγωνιστικό χώρο αγκαλιά. Αλλά όταν οι Ρωμαίοι επιστρέφουν στην εξέδρα, διαφορετική από εκείνη που συνήθιζαν να πηγαίνουν, δέχονται επίθεση από οπαδούς της Νάπολι που δεν ξέρουν για την αδερφοποίηση. Θα αναγκαστούν τα μέλη της Curva της Νάπολι να κατέβουν στο κάτω διάζωμα για να σώσουν τους φίλους τους.

Η φιλία είναι φιλία, αλλά και το μίσος για τον αντίπαλο μεγάλο. Έτσι, πριν από ακριβώς 40 χρόνια, όταν η Νάπολι πήγε να παίξει στο Ολίμπικο (στη χρονιά του πρωταθλήματος), η αδερφοποίηση πέρασε σε δεύτερη μοίρα, με την Curva Sud της Ρόμα να βρίζει εν χορώ τον Τζορντάνο. Οι οπαδοί της Νάπολι το αντιμετώπισαν με έκπληξη, ενώ ορισμένοι από αυτούς ανταπάντησαν με συνθήματα εναντίον του σταρ της Ρόμα, του Μπρούνο Κόντι. Τα σύννεφα στη φιλία μαζεύονταν σταδιακά.

Οι περισσότεροι αναφέρουν ως οριστική ρήξη το ματς που έγινε το 1987. Κατά σύμπτωση πάλι τέτοιες μέρες. 27 Οκτωβρίου του 1987. Η Νάπολι ταξιδεύει στο Ολίμπικο ως πρωταθλήτρια Ιταλίας. Το τελετουργικό λαμβάνει χώρα. Δυο οπαδοί με σημαίες των ομάδων κάνουν τον γύρο του γηπέδου. Φτάνουν στο πέταλο των Ναπολιτάνων και, σύμφωνα με τις διηγήσεις, αυτοί φωνάζουν «Ρόμα, Ρόμα». Όταν ο γύρος ολοκληρώνεται στο νότιο πέταλο όμως τα πράγματα αλλάζουν. Ο σημαιοφόρος της Ρόμα αρνείται να ανταλλάξει σημαίες και του δείχνει με γνήσιες ιταλικές κινήσεις. Την ίδια στιγμή, ο παγωμένος οπαδός της Νάπολι αρχίζει να δέχεται αντικείμενα από το πέταλο και φεύγει για να επιστρέψει, ενώ οι δικοί του ακόμα δεν έχουν καταλάβει τι γίνεται και φωνάζουν υπέρ της Ρόμα. Όταν μαθευτεί το γεγονός, αρχίζουν να ακούγονται και τα «Ρόμα μέρντα».

Το θρυλικό ματς των 9 παικτών και της χειρονομίας του Μπάνι

Είναι άγνωστο αν η ρήξη θα ήταν οριστική από αυτά και μόνο τα γεγονότα. Αλλά αυτό που ακολούθησε έφερε το οριστικό τέλος. Η Ρόμα προηγείται στο 46′ και η Νάπολι μένει δέκα λεπτά αργότερα με 10 παίκτες και είκοσι λεπτά αργότερα με 9 παίκτες, από τις αποβολές των Ρένικα και Καρέκα. Τα παράπονα πολλά. Η καρδιά του πρωταθλητή όμως θα μιλήσει. Με γκολ του Φραντσίνι στο 67′ η Νάπολι θα ισοφαρίσει και θα κρατήσει το αποτέλεσμα μέχρι το τέλος. Οι παίκτες της Νάπολι πηγαίνουν προς τους πάνω από 10-15 χιλιάδες οπαδούς τους και τους πετάνε τις φανέλες. Πανηγυρίζουν σαν να κέρδισαν γιατί πράγματι, είναι νίκη να μένεις με 9 και να ισοφαρίζεις, διατηρώντας επίσης σταθερή τη διαφορά από τη Ρόμα. Το κλίμα είναι τεταμένο και η σπίθα που βάζει τη φωτιά είναι η χειρονομία του Μπάνι. Αποχωρώντας κάνει το gesto dell’ombrello (την κίνηση με το ένα χέρι στο εσωτερικό του αγκώνα του άλλου χεριού) προς την Curva Sud της Ρόμα. Ο κακός χαμός γίνεται, συνθήματα που συνήθως τα λένε οι Βόρειοι (για τον Βεζούβιο που πρέπει να κάψει τη Νάπολη και άλλα τέτοια) ακούγονται.

Είναι το τέλος της “αδελφοσύνης” μεταξύ Ρόμα και Νάπολι. Και είναι η αρχή μιας κόντρας που μπορεί να μην είναι τόσο διάσημη όσο άλλες στο ιταλικό ποδόσφαιρο, αλλά ξέφυγε και έφτασε σε θλιβερά γεγονότα. «Ισοφαρίσαμε με 9 παίκτες και με έβριζε όλο το γήπεδο. Έκανα ένα λάθος, το μετάνιωσα και έχω ζητήσει συγγνώμη χιλιάδες φορές», θα πει ο Σαλβατόρε Μπάνι για εκείνο το ματς. Τον Οκτώβριο του 1989, οι φιλοξενούμενοι οπαδοί της Ρόμα ακολουθούν το παράδειγμα των Βόρειων. Τραγουδάνε ότι οι Ναπολιτάνοι μυρίζουν, ότι δεν τους αρκούν η χολέρα και οι σεισμοί και πρέπει να καούν από τον Βεζούβιο. Το εντυπωσιακό είναι ότι όλο αυτό γίνεται μια μέρα μετά από μια τεράστια αντιρατσιστική πορεία στη Ρώμη μετά τη δολοφονία δύο μεταναστών από την Αφρική. Η ιταλική Ομοσπονδία αναγκάζεται να προσθέσει στους κανονισμούς της και τα “ρατσιστικά” συνθήματα μεταξύ διαφορετικών περιοχών της χώρας.

To 1990 η Αργεντινή του Ντιέγκο φτάνει μέχρι τον τελικό. Παρότι η εθνική Αργεντινής αποθεώνεται στη Νάπολη, στη Ρώμη δεν συμβαίνει το ίδιο. Σίγουρα παίζει ρόλο ότι η Αργεντινή αποκλείει την Ιταλία, αλλά παίζει ρόλο και η παρουσία του Μαραντόνα, του ειδώλου της Νάπολι. Η Αργεντινή προπονείται στο κέντρο της Ρόμα, τη διάσημη Τριγκόρια. Εκεί έχει ανέβει η σημαία της Αργεντινής. Δυο μέρες πριν τον τελικό, οι παίκτες της Αργεντινής βλέπουν ότι η σημαία τους έχει γίνει κομμάτια, ενώ αυτή της Ρόμα παραμένει αγέρωχη. Στον τελικό, όλο το κοινό του Ολίμπικο αποδοκιμάζει τον εθνικό ύμνο της Αργεντινής. Σε μερικά από τα πιο διάσημα δευτερόλεπτα του Μαραντόνα, η κάμερα τον πιάνει με μίσος να λέει “ίχος ντε πούτα” προς τους ασεβείς Ιταλούς.

Το 2001, περίπου 10 χιλιάδες οπαδοί της Ρόμα πηγαίνουν στο Σαν Πάολο με το όνειρο της κατάκτησης του τίτλου. Η ομάδα του Καπέλο είχε μαζί της τον κόσμο, μια εξαιρετική ομάδα και μια μέτρια αντίπαλο. Ο Νικόλα Αμορούζο άνοιξε το σκορ για τη Νάπολι, οι Ρωμαίοι με γκολ των Μπατιστούτα και Τότι το γύρισαν, αλλά ο Φάμπιο Πέκια ισοφάρισε λίγο πριν το τέλος. Τελικό σκορ 2-2, η Γιούβε πλησίασε, αλλά η Ρόμα τελικά κατέκτησε το πρωτάθλημα. Η Νάπολι έκανε νίκη την τελευταία αγωνιστική αλλά δεν της αρκούσε. Υποβιβάστηκε. Το παιχνίδι όμως σημαδεύτηκε από πολλά επεισόδια. Οι γηπεδούχοι οπαδοί υποδέχτηκαν το πούλμαν της Ρόμα με πέτρες, ενώ ήρθαν και σε σύρραξη με φιλοξενούμενους οπαδούς. Στον σταθμό βροχή από πέτρες καλωσορίζει τους οπαδούς της Ρόμα. Πέντε άνθρωποι μαχαιρώθηκαν πριν το παιχνίδι, οι οπαδοί της Ρόμα δεν χωρούσαν στην εξέδρα τους και έπρεπε να μεταφερθούν αλλού (με αποτέλεσμα να γίνει χαμός), ενώ μετά το τέλος του αγώνα, οι απογοητευμένοι οπαδοί των φιλοξενούμενων προξένησαν μεγάλες ζημιές, έκαψαν 20 αυτοκίνητα και έσπασαν τον σταθμό του τρένου. Συνολικά είχαμε έξι συλλήψεις και περίπου 50 τραυματισμούς, σε συνδυασμό με τρομερές υλικές καταστροφές.

Επεισόδια έχουμε και άλλες χρονιές. Το 2005 σε αγώνα κυπέλλου με τους οπαδούς να πλακώνονται και τους Ναπολιτάνους να κάνουν επίθεση σε αστυνομικό τμήμα, αλλά και το 2008 όταν 17 οπαδοί της Νάπολι συλλαμβάνονται για επίθεση σε πούλμαν με οπαδούς της Ρόμα που πηγαίνουν στην Τζένοα. Λίγο καιρό αργότερα νέα επεισόδια πριν το ματς στη Ρώμη και ένα μαχαίρωμα. Αλλά το αποκορύφωμα της κόντρας έρχεται τον Μάιο του 2014. Οι δυο ομάδες είναι πολύ καλές εκείνη τη σεζόν, αλλά η Γιούβε ακόμα καλύτερη και κατακτά άνετα το πρωτάθλημα. Ρόμα και Νάπολι θα τερματίσουν στη 2η και 3η θέση. Η Νάπολι όμως έχει τη δική της ευκαιρία. Nα κατακτήσει ξανά το κύπελλο, στον τελικό με τη Φιορεντίνα που γίνεται στο Ολίμπικο.

Η Ρώμη γεμίζει με Ναπολιτάνους και τα επεισόδια αρχίζουν από νωρίς. Μια ομάδα οπαδών της Ρόμα επιτίθεται σε ένα λεωφορείο με κόσμο της Νάπολι Aνάμεσά τους και ο σεσημασμένος “Γκαστόνε”, ο Ντανιέλε ντε Σάντις, οργανωμένος της Ρόμα και ακροδεξιός. Πετούν αντικείμενα και βεγγαλικά, μέχρι που μια παρέα οπαδών της Νάπολι τους πετυχαίνει. Το τι ακριβώς συμβαίνει είναι άγνωστο, αλλά μέσα στον χαμό, ο ντε Σάντις βγάζει ένα πιστόλι και πυροβολεί κατά των οπαδών της Νάπολι. Πετυχαίνει τρεις, αλλά πιο σοβαρά τον Τσίρο Εσπόζιτο, 29 ετών.

Ο κόσμος της Νάπολι μαθαίνει την είδηση, υπάρχει αναστάτωση, ο τελικός καθυστερεί να ξεκινήσει, με τους οπαδούς της Νάπολι να μην ηρεμούν. Ο Εσπόζιτο είναι σε κρίσιμη κατάσταση και τελικά μετά από διαπραγματεύσεις και προσπάθειες στις οποίες συμμετέχει και ο αρχηγός Μάρεκ Χάμσικ, το παιχνίδι ξεκινά. Η Νάπολι κατακτά τον τίτλο, αλλά είναι μια μαύρη ημέρα για το ιταλικό ποδόσφαιρο. Ο Εσπόζιτο θα χάσει τη μάχη και θα πεθάνει 52 μέρες αργότερα. Ο ντε Σάντις θα καταδικαστεί. Αλλά το ντέρμπι του Ήλιου γεμίζει με σκοτάδι.

Δυστυχώς ούτε αυτό το γεγονός θα βάλει μυαλό. Τα επεισόδια συνεχίζονται. Το 2023 η αουτοστράντα γίνεται πεδίο μάχης ανάμεσα στους οπαδούς των δύο ομάδων που ταξιδεύουν για παιχνίδια με τη Μίλαν και τη Σαμπντόρια. Πάνω από 300 άτομα λέγεται ότι συμμετέχουν στα επεισόδια. Κάτι παρόμοιο γίνεται και το 2024. Εκεί που κάποτε οι οπαδοί έκαναν τον γύρο του γηπέδου αγκαλιά, στήριζαν οι μεν τους δε και τις ομάδες τους, πλέον υπάρχουν απαγορεύσεις μετακίνησης, ακόμα και απαγορεύσεις αγοράς μεμονωμένων εισιτηρίων. Οπαδοί γεννημένοι στην περιοχή του Λάτσιο δεν μπορούν να αγοράσουν εισιτήρια στο στάδιο Ντιέγκο Μαραντόνα και οπαδοί γεννημένοι στην Καμπανία δεν μπορούν να αγοράσουν εισιτήρια για τα αντίστοιχα ματς στο Ολίμπικο. Ένα ντέρμπι που κάποτε ήταν ανάμεσα σε αυτούς που είχαν απέναντί τους όλο τον ισχυρό Βορρά και ήταν μαζί, έχει γίνει ένα επικίνδυνο ματς χωρίς καμία φιλία.